Seniorzy wykupują leki na zapas. Eksperci ostrzegają przed nadużyciami

Seniorzy coraz częściej nadużywają programu darmowych leków 65+. W 2024 roku przeciętny pacjent po 65. roku życia odebrał aż 35 opakowań bezpłatnych preparatów, co rodzi pytania o skuteczność i trwałość systemu refundacyjnego. Eksperci alarmują, że brakuje kontroli nad wystawianiem recept i apelują o wprowadzenie przeglądów lekowych oraz ograniczenie recept rocznych.

Program Leki 65+ w założeniu miał pomóc seniorom w walce z rosnącymi kosztami leczenia. Jednak dane za 2024 rok pokazują, że skala jego wykorzystania może przerastać możliwości systemu refundacyjnego. Z informacji Centrum e-Zdrowia wynika, że tylko w pierwszej połowie roku wydano już 124,7 mln opakowań bezpłatnych leków. W całym 2024 roku było to aż 241,6 mln.

Statystyka jest wymowna – przeciętny senior odebrał 35 opakowań darmowych leków w ciągu roku. Co więcej, jak informuje NFZ, w pierwszym półroczu 2024 r. z programu skorzystało już 6,6 mln osób powyżej 65. roku życia. Uprawnionych jest w sumie ok. 10 mln pacjentów.

Jedną z głównych przyczyn rosnącego zużycia jest obowiązujący w Polsce model rocznych recept.

Pacjenci mogą otrzymać recepty na te same leki od różnych lekarzy – zarówno publicznych, jak i prywatnych – co w praktyce oznacza brak kontroli nad liczbą wypisanych i realizowanych recept. – To powszechna praktyka – mówią przedstawiciele środowiska medycznego.

Zgodnie z przepisami lekarz wypisujący darmową receptę powinien sprawdzić w systemie P1 (platformie e-zdrowia), jakie leki pacjent już otrzymał. Ale w praktyce wiele placówek nie zintegrowało swoich systemów z centralną platformą, bo wymaga to dodatkowych nakładów finansowych.

E-recepty są widoczne na platformie gabinet.gov.pl, ale brak pełnej integracji sprawia, że możliwe jest wypisanie kolejnej recepty na ten sam lek nawet kilka dni po poprzedniej. Wystarczy, że pacjent stwierdzi, iż poprzednie opakowania się przeterminowały lub zostały zniszczone.

Coraz częściej mówi się też o zjawisku wykupywania darmowych leków nie tylko na własny użytek. Część seniorów gromadzi preparaty „na zapas” albo realizuje recepty z myślą o bliskich. To powoduje nie tylko marnotrawstwo, ale też potencjalne zagrożenie zdrowotne, jeśli leki są zażywane bez kontroli lekarskiej.

Eksperci wskazują na potrzebę wprowadzenia przeglądów lekowych – usługi opieki farmaceutycznej, w ramach której farmaceuta analizuje wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta.

Jego zdaniem, obecny model systemu refundacyjnego, w którym pacjent może otrzymać bezpłatnie kilka tysięcy leków na cały rok, bez faktycznej kontroli, nie ma odpowiednika w innych krajach.

Choć intencje programu Leki 65+ są dobre, jego wykonanie budzi coraz więcej zastrzeżeń. Połączenie bezlimitowego dostępu do leków z pełną refundacją, przy braku sprawnego systemu kontroli, to – jak oceniają eksperci – zagrożenie zarówno dla finansów publicznych, jak i zdrowia pacjentów.