Samorząd lekarzy o reformie orzekania o niepełnosprawności

Naczelna Rada Lekarska otrzymała odpowiedź Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych dotyczącą reformy systemu orzekania o niepełnosprawności. Samorząd lekarski podkreśla, że reforma ta nie była konsultowana ze środowiskiem lekarzy, na którym będzie nadal spoczywał główny ciężar przeprowadzenia oceny stanu zdrowia.

Jak przypomina NRL, w marcu br. podjęła stanowisko w sprawie zapowiedzianej w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030 reformy systemu orzekania o niepełnosprawności. Strategia została przyjęta przez rząd 16 lutego 2021 r.  

NRL zgłosiła do tego dokumentu kilka uwag w zakresie Priorytetu VIII - Koordynacja pkt 1.3. „Reforma systemu orzekania o niepełnosprawności”. Po pierwsze, wskazano, że planowana reforma nie była przedmiotem uzgodnień ze środowiskiem lekarskim, tymczasem to na lekarzach nadal będzie spoczywał główny ciężar przeprowadzenia fachowej oceny stanu zdrowia osoby badanej.

Po drugie, NRL podnosiła, że z zawartego w Strategii stwierdzenia, że nowy system orzekania o niepełnosprawności ma być jednolity i gwarantować bezstronność orzekania można wnioskować, że w ocenie rządu obecny jest dotknięty wadą stronniczości. "Obecny model orzekania o niepełnosprawności wyposażony jest w mechanizm kontroli sądowej oraz dodatkowo zapewniono szerokie uprawnienia nadzorcze Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych" - argumentuje NRL.

Po trzecie, zawarte w Strategii sformułowanie, że: „Orzeczenie będzie zawierało informacje na temat indywidualnych potrzeb wsparcia, wynikających z niepełnosprawności, a nie dysfunkcji” jest nie do pogodzenia z zamieszczoną w Strategii informacją, że kompleksowa ocena funkcjonowania danej osoby będzie wykonywana z wykorzystaniem narzędzia jakim jest skala ICF, ponieważ skala ICF oparta jest właśnie na wykazie dysfunkcji.

NRL ponadto zgłosiła wątpliwość, czy w sytuacji, gdy opisany w Strategii mechanizm orzekania przewiduje, że w składzie zespołu orzekającego będzie lekarz odpowiedniej specjalizacji, skutkować będzie powołaniem do zespołu orzekającego kilku lekarzy, gdy dana osoba będzie miała kilka różnych „zakresów niepełnosprawności”.

7 czerwca NRL otrzymała w tej sprawie odpowiedź z Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Wskazano w niej, że projekt Strategii został poddany szerokim konsultacjom i uzgodnieniom międzyresortowym, w tym z Ministerstwem Zdrowia. "Odpowiedź nie wskazuje jednak, dlaczego nie przesłano projektu do zaopiniowania przez NRL"- podkreśla samorząd lekarski

W odpowiedzi dla NRL wskazano również, że celem Strategii jest m.in. stworzenie kompleksowego i zintegrowanego systemu orzekania o niepełnosprawności, zgodnego z postanowieniami Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Koncepcja ta zakłada zasadniczą przebudowę dotychczasowego systemu, w tym również poprzez konsolidację dotychczas funkcjonujących systemów orzecznictwa dla celów rentowych, pozarentowych i edukacyjnych oraz wprowadzenie nowej niezależnej instytucji orzeczniczej - Krajowego Centrum Orzecznictwa. Zdaniem Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych osiągnięcie tego celu nie jest możliwe w oparciu o aktualnie funkcjonujące w tym zakresie instytucje.

Bez weryfikacji wcześniejszych orzeczeń

Z odpowiedzi wynika również - jak relacjonuje NRL -, że w nowym systemie ocena niepełnosprawności oparta zostanie na biopsychospołecznym modelu funkcjonowania człowieka i jego ograniczeń zawartym w Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF), co wymaga redefiniowania aktualnych definicji określających niepełnosprawność. "Zapisy Strategii wskazują na wykorzystanie ICF do określenia dysfunkcji, przy czym za istotne uznaje się określenie potrzeby wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i pełnieniu ról społecznych przez daną osobę z niepełnosprawnością czy niepełnosprawnościami" - wskazuje Rada.

Pełnomocnik Rządu poinformował ponadto, że dotychczasowe orzeczenia potwierdzające niepełnosprawność zostaną włączone do nowego, zintegrowanego systemu wraz z zachowaniem nabytych uprawnień przez osoby z niepełnosprawnościami. Oznacza to, że centra orzecznicze nie będą dokonywały weryfikacji dotychczasowych orzeczeń o niepełnosprawności.

Źródło: NIL