Dopuszczenie antykoncepcji postkoitalnej bez recepty - czy zmiany są konieczne?

We wtorek do Sejmu wpłynął rządowy projekt nowelizacji Prawa farmaceutycznego, dotyczący dostępu do antykoncepcji awaryjnej, popularnie zwanej pigułką dzień po.

Rządzący w swoich obietnicach przedwyborczych wskazywali na dopuszczenie antykoncepcji postkoitalnej bez recepty. Od lipca 2017 roku tzw. tabletki dzień po są dostępne tylko na receptę. Istota projektowanych rozwiązań sprowadza się do uchylenia przepisu, który wprowadził to ograniczenie, co pozwoli na stosowanie bezpośrednio decyzji Komisji Europejskiej o produktach leczniczych dopuszczonych do obrotu w Unii Europejskiej w procedurze scentralizowanej. Takim produktem jest pigułka zawierająca w składzie octan uliprystalu (ulipristal acetate). Ze względów medycznych będzie ona dostępna dla osób od 15. roku życia.

Dla kogo jest tabletka dzień po?

W uzasadnieniu podniesiono, że średni wiek rozpoczęcia cyklu menstruacyjnego dla dziewcząt w naszym kraju wynosi 12,5 lat. Dopełnienie procesu dojrzewania biologicznego i uzyskania równowagi hormonalnej trwa jeszcze średnio około dwóch lat. Zakończenie okresu dojrzewania płciowego, czyli osiągnięcie wieku rozrodczego przez dziewczęta, jest osiągane średnio około 15. roku życia.

Stosowanie antykoncepcyjnych produktów leczniczych jest wskazane dla osób w wieku rozrodczym, a tym samym jest zasadne - przez wprowadzenie nadzoru lekarza - ograniczenie wiekowe dostępności do tych produktów leczniczych dla populacji dzieci i młodzieży przed zakończeniem dojrzewania płciowego, które winno być uzasadniane wyłącznie względami medycznymi.

Z drugiej strony - jak wskazano - dopuszcza się po tej granicy samodzielność nabycia produktu leczniczego bez kontroli lekarskiej czy wiedzy rodziców, czego nie należy utożsamiać z tezą, że samo osiągnięcia dojrzałości płciowej powoduje konieczność stosowania środków antykoncepcyjnych.

Co to jest antykoncepcja awaryjna?

Antykoncepcja awaryjna, potocznie nazywana tabletką dzień po, stosowana jest po odbytym, niezabezpieczonym stosunku seksualnym lub gdy inne zastosowane metody antykoncepcji okazały się niewystarczające. Zapobiega ona zapłodnieniu przez blokowanie owulacji. Tabletki są przeznaczone do stosowania w sporadycznych przypadkach. Nie mogą zastępować stałej metody antykoncepcyjnej.

Na rynku dostępne są dwa rodzaje tych tabletek. Zawierają one inne substancje aktywne. Tabletkę z octanem uliprystalu (ellaOne) trzeba zażyć jak najszybciej, do 120 godzin po stosunku. Antykoncepcja awaryjna nie powoduje przerwania istniejącej ciąży.

Ustawa ma wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia.

Autorka: Katarzyna Lechowicz-Dyl, oprac. EB