Ruszyły Międzynarodowe Agendy Badawcze. 300 mln zł na przełomowe badania w Polsce

Wystartowały Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB) realizowane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej (FNP). Na działalność dziesięciu ośrodków przeznaczono ponad 300 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 (FENG). Nowe centra będą rozwijać technologie kwantowe, sztuczną inteligencję w medycynie, badania neurologiczne oraz narzędzia do analizy Wszechświata.

Program Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB) to inicjatywa prowadzona przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej (FNP). Jego celem jest przyciąganie do Polski wybitnych naukowców z kraju i zagranicy oraz tworzenie nowoczesnych centrów badawczych.

Na dziesięć nowych ośrodków przeznaczono łącznie ponad 300 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 (FENG).

Prezes FNP, prof. Krzysztof Pyrć, podkreślił:

Dodał również, że kluczowe znaczenie ma wybór wybitnych liderów, którzy przyciągają do Polski talenty z całego świata i pracują pod nadzorem międzynarodowych rad naukowych.

Jednym z projektów o dużym znaczeniu medycznym jest TREAT-EXP. Zespół pracuje nad strategiami terapeutycznymi dla czterech chorób neurologicznych związanych z ekspansją powtórzeń w genach.

Głównym wykonawcą projektu jest prof. Krzysztof Sobczak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Celem jest stworzenie platformy do identyfikacji związków oddziałujących na patogenne produkty zmutowanych genów.

Rozwój sztucznej inteligencji w diagnostyce biomedycznej to kolejny ważny obszar programu MAB. Centrum Godnej Zaufania Sztucznej Inteligencji dla Nauk o Życiu ma zwiększyć bezpieczeństwo stosowania AI w analizie danych medycznych.

Liderem projektu jest dr hab. Paweł Dłotko, prof. Instytutu Matematycznego PAN. W tym przypadku jakość algorytmów może bezpośrednio wpływać na decyzje diagnostyczne i terapeutyczne.

Centrum Doskonałości Precyzyjnego Fenotypowania Mózgu P4Health skoncentruje się na badaniu astrocytów, czyli komórek ośrodkowego układu nerwowego. Projekt realizowany przez Łukasiewicz – PORT poprowadzi prof. Bastian Hengerer.

Zrozumienie roli astrocytów w chorobach mózgu i zaburzeniach psychicznych może otworzyć drogę do nowych metod diagnostyki i leczenia.

Silną reprezentację wśród nowych ośrodków mają technologie kwantowe. Centrum Kwantowych Cyfrowych Organicznych Memrystorów (CKCOM), kierowane przez prof. Daniela Grykę z Instytutu Chemii Organicznej PAN, ma opracować energooszczędne technologie obliczeniowe wykorzystujące zjawiska kwantowe.

Centrum Obliczeń Wspomaganych Kwantowo (COWK) pod kierownictwem prof. Remigiusza Augusiaka będzie analizować możliwości zastosowania technologii kwantowych w cyberbezpieczeństwie i modelowaniu złożonych procesów.

Z kolei GaN-Unipress – Centrum Fizyki i Technologii Półprzewodników Azotkowych, prowadzone przez prof. Michała Boćkowskiego, skupi się na azotku galu i jego zastosowaniach w energoelektronice oraz technologiach kwantowych.

Centrum ENSEMBLE3, którego główną wykonawczynią jest prof. Dorota Pawlak, będzie rozwijać badania nad wzrostem kryształów i projektowaniem nowych materiałów funkcjonalnych dla fotoniki i telekomunikacji.

Centrum Doskonałości Strukturyzowanej Optyki Włóknowej SOWA, prowadzone przez prof. Ryszarda Buczyńskiego z Uniwersytetu Warszawskiego, zajmie się nową klasą światłowodów strukturalnych o projektowanych właściwościach optycznych.

Centrum Technologiczne Astrofizyki Wielozakresowej Astrocent, kierowane przez prof. Marcina Kuźniaka, opracuje systemy detektorów do badań nad ciemną materią i falami grawitacyjnymi. Technologie te mogą znaleźć zastosowanie także w medycynie i systemach bezpieczeństwa.

Z kolei QLAB – Centrum Hybrydowych Kwantowo-Klasycznych Technologii Informatycznych, prowadzone przez prof. Magdalenę Stobińską, ma rozwijać hybrydowe rozwiązania łączące klasyczne i kwantowe systemy informatyczne – od algorytmów po prototypy gotowe do komercjalizacji.

W dotychczasowych naborach programu Międzynarodowe Agendy Badawcze przyznano finansowanie 19 projektom o łącznej wartości ponad 580 mln zł. Nowe rozdanie z budżetem 300 mln zł ma wzmocnić pozycję Polski w obszarach takich jak neurologia, sztuczna inteligencja w medycynie, technologie kwantowe i badania kosmiczne.