Monitoring wizyjny w placówkach medycznych - nowy przewodnik

Obserwacja pacjenta za pomocą kamery, co ma pomagać w monitorowaniu jego stanu zdrowia, nie może naruszać jego godności i prawa do intymności. Aby pogodzić te, wydawałoby się sprzeczne postulaty, powstał praktyczny poradnik, który informuje, jak zrobić to zgodnie z prawem i w poszanowaniu pacjenta.

We współpracy z zespołem ekspertów Rzecznik Praw Pacjenta wydał publikację: „Monitoring wizyjny w podmiotach leczniczych. Nowy przewodnik dla kierowników placówek medycznych". Możliwość stałej, zdalnej obserwacji pacjentów i skrócenie czasu reakcji personelu w sytuacji pogorszenia stanu zdrowia pacjenta, to niewątpliwie pomoc w opiece nad pacjentem. Te możliwości, jakie daje monitoring wizyjny - mogą istotnie przyczynić się do poprawy standardów bezpieczeństwa pacjentów. Jednak dyrektorzy placówek medycznych nie zawsze wiedzą, jak je stosować? 

W ocenie autorów dokument ma służyć jednolitemu realizowaniu praw pacjenta we wszystkich podmiotach leczniczych. Ma również pomagać dyrektorom placówek w stosowaniu monitoringu w sposób bezpieczny dla personelu i pacjentów, poprzez ustalenie jednolitego rozumienia obecnych przepisów, pojęć, relacji pomiędzy bezpieczeństwem pacjenta, zarządzaniem podmiotem a prawami pacjenta. 

Obecnie, przepisy, dotyczące możliwości zastosowania kamer i zdalnej obserwacji pacjentów są rozproszone w wielu aktach prawnych o różnych rangach. Brzmienie przepisów i różnice terminologiczne powodują liczne wątpliwości interpretacyjne. Prowadzone przez wiele lat przez Rzecznika postępowania pokazują, że kierownicy placówek medycznych nie rozumieją, gdzie i jak mogą zastosować monitoring w prawidłowy sposób z poszanowaniem praw pacjenta do intymności i godności. Częściej za zadanie stawiają sobie zapewnienie leczonym osobom bezpieczeństwa i efektywne zarządzaniem podmiotem. 

Prace nad zmianami w prawie dotyczącym monitoringu wizyjnego na nowo otworzyły dyskusje na temat prowadzenia monitoringu w pomieszczeniach, w których udzielane są pacjentom świadczenia zdrowotne. Opracowany w Biurze RPP przewodnik został stworzony w przededniu wejścia w życie nowych przepisów, z myślą o praktycznym wsparciu podmiotów leczniczych we wdrażaniu najbardziej pożądanych rozwiązań. Uwzględniają one zarówno prawo pacjentów do uzyskiwania jakościowych świadczeń zdrowotnych, jak i prawo do poszanowania ich intymności i poczucia godności. Ustawodawca przyjął – w drodze ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw – nowe zasady prowadzenia monitoringu wizyjnego w podmiotach leczniczych, które w ocenie autorów przewodnika otwierają perspektywę przyszłych zmian w zarządzaniu systemem ochrony zdrowia.

Autorzy Przewodnika w czterech częściach wprowadza w praktyczne aspekty wdrażania nowych przepisów dotyczących stosowania monitoringu za pomocą kamer. W pierwszej części przedstawione są podstawy prawne prowadzenia monitoringu wizyjnego w szpitalu czy przychodni oraz rozbieżności interpretacyjne, wynikające z postępowań prowadzonych przez Rzecznika oraz orzecznictwa. Druga część to synteza konkretnych aspektów zastosowania monitoringu, oparta na doświadczeniach podmiotów leczniczych, dostępnej literatury, badań, a także przykładów pochodzących z innych państw. Rozważona tu została relacja pomiędzy bezpieczeństwem a prawem pacjenta do poszanowania intymności i godności, która jest kluczowa i stale obecna w dyskusji o monitoringu wizyjnym. W kolejnej części zaprezentowane zostały rekomendacje dotyczące stosowania monitoringu wizyjnego na podstawie zmienionych przepisów. Są tu również propozycje zmian w prawie tak, by miały one szanse być stosowane. Ostatnia część to praktyczne przykłady zastosowania przepisów dotyczących monitoringu  i ich interpretacji w kontekście stanu faktycznego i płynących z tego konfliktów..