RPO: przepisy dotyczące RDTL wymagają poprawy. Iluzoryczny dostęp do leków

Zamiast ułatwiać dostęp do terapii lekowych, w praktyce procedura ratunkowego dostępu nie działa tak jak powinna – ocenił Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich.

W ocenie RPO wypełnienie obowiązku moralnego państwa wobec chorych, którzy wymagają niestandardowego leczenia, ograniczone jest m.in. funkcjonującymi regulacjami prawnymi, nadmiernym formalizmem, a także niewystarczającą wiedzą na temat samego RDTL wśród lekarzy oraz samych pacjentów.

W efekcie cała procedura staje się w opinii Adama Bodnara – iluzoryczną.

- Ofiarami tej sytuacji są walczący o życie pacjenci, w tym dzieci, których prawo do leczenia jest ograniczane - uważa RPO. Braki ustawowe Zdaniem rzecznika problematycznym jest brak ustawowego zapisu, który określałby konkretne źródła finansowania leków w ramach RDTL. Przepisy w dotychczasowym kształcie wskazują jedynie na płatnika tj. Narodowy Fundusz Zdrowia, który jest zobowiązany (w sposób dość ogólny) do finansowania zakupu leków (art. 47i).

- Finansowanie odbywa się w ramach rozliczenia realizacji umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych w rodzaju leczenia szpitalne, a zatem w formie ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (art. 136c). W efekcie zakup często bardzo drogich leków odbywa się kosztem innych procedur medycznych”- ocenia RPO.

RDTL = kłopoty dla szpitali?

Odrębną kwestią jest również to, że nadal wielu lekarzy i samych pacjentów zna i rozumie mechanizm RDTL. Co więcej często lekarze niechętnie występują z wnioskami do Ministra Zdrowia o indywidualną zgodę w ramach ratunkowego dostępu do technologii lekowej – szczególnie w sytuacji, gdy lek jest kosztowny i skorzystanie z procedury może okazać się ryzykowne dla finansów szpitala. RPO wskazuje również, że nawet zgoda wydana przez Ministra Zdrowia na pokrycie kosztów leku nie gwarantuje, że pacjent otrzyma potrzebny lek w pożądanym terminie.

- Pacjent nie może też liczyć na lek zakupiony poza szpitalem (np. przekazany w formie darowizny przez fundację lub inną organizację pozarządową), ponieważ wcześniej wymagana jest odmowa Ministra Zdrowia na pokrycie kosztów leku - dodaje w swoim wystąpieniu Adam Bodnar.

RDTL wymaga urealnienia

W ocenie RPO uproszczenie procedur uzyskiwania indywidualnej zgody Ministra Zdrowia na pokrycie kosztów leku, a także zapewnienia realnych środków finansowych na ten cel – z pewnością poprawiłoby dostępność do leków sprowadzanych w ramach RDTL.

Adam Bodnar wskazuje również, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazuje wśród świadczeń gwarantowanych m.in. ratunkowy dostęp do technologii lekowych (w art. 15 ust. 2 pkt 17a). - Taki stan rzeczy nakłada na władze publiczne obowiązek zagwarantowania realnego dostępu do tej procedury, a społeczne oczekiwania co do otrzymania świadczenia czyni w pełni zasadnymi – stwierdza RPO w wystąpieniu do ministra zdrowia Łukasza Szumowskiego.

AM