RPD: udział medyka jest niezbędny, gdy dziecko zabiera się z rodziny i umieszcza w pieczy zastępczej

Udział lekarza, ratownika medycznego lub pielęgniarki powinien być zapewniony w każdej sytuacji wymagającej nagłego umieszczenia dziecka poza rodziną, nie tylko ze względu na ocenę stanu zdrowia małoletniego, ale także ze względu na fachową wiedzę i doświadczenie medyka – pisze Rzeczniczka Praw Dziecka do Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministry ds. Równości.

W ten sposób Monika Horna-Cieślak zareagowała na przypadki odmowy przyjęcia przez dyspozytora medycznego zlecenia interwencji, w sytuacji konieczności zabezpieczenia dzieci z powodu zagrożenia zdrowia i życia w związku z przemocą domową. Problem sygnalizowała swego czasu dyrektorka Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Bemowo w Warszawie, w piśmie do Ministerstwa Zdrowia.

W odpowiedzi, resort zdrowia wyjaśnił wtedy, że jednostki systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego reagują w momencie wystąpienia stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego i udzielają pomocy ofiarom przemocy domowej, nie biorą jednak udziału w zabezpieczeniach planowych lub interwencyjnych działań podejmowanych przez inne służby. Zdaniem MZ, wezwanie zespołu ratownictwa medycznego wyłącznie w celu oceny stanu zdrowia dziecka przebywającego pod opieką nietrzeźwych rodziców lub też w celu towarzyszenia odebraniu dziecka z rodziny, nie stanowi podstawy do interwencji tego zespołu w ramach systemu PRM. Realizacja tego rodzaju świadczeń powinna odbywać się poza tym systemem.

MZ nawiązało przy tym do art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, w którym decyzję o odebraniu dziecka z rodziny w razie zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą domową pracownik socjalny podejmuje wspólnie z funkcjonariuszem Policji, a także z lekarzem, lub ratownikiem medycznym, lub pielęgniarką. Zaznaczyło przy tym, że w przepisach zostały jedynie wymienione zawody medyczne wykonywane przez osoby, które mają uprawnienia do podejmowania takich decyzji. Przepis nie wskazuje jednak na zespoły ratownictwa medycznego. Wykonywanie wskazanych zawodów odbywa się głównie poza systemem – Państwowe Ratownictwo Medyczne.

Resort podkreślił również, że sytuacja stwarzająca zagrożenie nie jest tożsama z faktycznym wystąpieniem stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego, w którym to stanie pomocy udziela PRM. Zatem takie zespoły nie powinny być wzywane wyłącznie w celu oceny stanu zdrowia dziecka przebywającego pod opieką nietrzeźwych rodziców lub też w celu towarzyszenia odebraniu dziecka z rodziny na podstawie artykułu 12a ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

Rzeczniczka Praw Dziecka uważa, że ta sytuacja nie powinna mieć miejsca. W piśmie do Agnieszki Dziemianowicz-Bąk Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Katarzyny Kotuli Ministry ds. Równości wyraziła pogląd, że udział przedstawiciela jednego z ww. zawodów medycznych powinien być zapewniony w każdej sytuacji wymagającej nagłego umieszczenia dziecka poza rodziną, nie tylko ze względu na konieczność oceny stanu zdrowia małoletniego, ale również ze względu na fachową wiedzę i doświadczenie jakimi dysponuje taka osoba, a które mogą być niezwykle cenne przy podejmowaniu decyzji w sprawie umieszczenia dziecka poza rodziną.

Zasadne wydaje się również określenie czynności jakie wezwany lekarz, ratownik medyczny lub pielęgniarka powinni podjąć. Zwłaszcza czy każdorazowo konieczne jest przeprowadzenie badania dziecka oraz określenie w jakich warunkach to badanie powinno przebiegać. Rzecznika poprosiła ministry o informacje – jakie działania zostały podjęte przez resorty, celem zapewnienia każdorazowego udziału przedstawiciela jednego z zawodów medycznych, wymienionych w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy domowej.