NSA: rejestracja do lekarza POZ musi być realna – przełomowy wyrok potwierdza stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta

Pacjent musi mieć realną możliwość zarejestrowania się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny, potwierdzając stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta. To przełomowy wyrok, który może zmienić sposób funkcjonowania wielu przychodni w Polsce i poprawić dostęp pacjentów do świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ.

Podmioty lecznicze, które mają umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej, muszą zapewnić pacjentom realny kontakt z rejestracją – tak wynika z najnowszego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2025 r. (sygn. akt: II GSK 87/22).
Sąd uznał, że brak możliwości dodzwonienia się do przychodni stanowi naruszenie zbiorowych praw pacjentów. Tym samym potwierdził stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta, który od lat zwraca uwagę na ten problem.

Rzecznik praw pacjenta Bartłomiej Chmielowiec podkreśla, że jego biuro otrzymuje wiele sygnałów od pacjentów skarżących się na brak kontaktu z rejestracją POZ, zwłaszcza w okresach zwiększonej zachorowalności. Jak wyjaśnia: 

Bartłomiej Chmielowiec przypomina, że kierownictwo przychodni ma obowiązek reagować na trudności pacjentów w kontakcie z rejestracją.

Takie działania mają zapewnić pacjentom skuteczny kontakt z placówką, a nie jedynie „iluzoryczną możliwość” połączenia.

Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że nie liczba przypadków utrudnionego kontaktu, ale ich potencjalny charakter może przesądzać o naruszeniu zbiorowych praw pacjentów. W uzasadnieniu podkreślono, że:

Wyrok ten uchyla wcześniejsze orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który unieważnił decyzję Rzecznika Praw Pacjenta. NSA przychylił się do zarzutów Rzecznika Praw Pacjenta, potwierdzając konieczność przestrzegania przez przychodnie odpowiednich standardów obsługi pacjentów.

Stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta, zgodnie z którym rejestracja do lekarza POZ musi być faktycznie dostępna, wielokrotnie potwierdzały sądy administracyjne. Wśród nich znajdują się orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturach: V SA/Wa 4782/21, V SA/Wa 3197/21, V SA/Wa 2642/22, V SA/Wa 189/23, V SA/Wa 93/23, VIII SA/Wa 25/23, V SA/Wa 1071/22, V SA/Wa 489/23 oraz V SA/Wa 184/23.

W jednym z wcześniejszych wyroków (sygn. akt: V SA/Wa 3197/21) sąd zaznaczył, że placówka medyczna ma obowiązek zapewnić pacjentowi możliwość kontaktu telefonicznego bez zbędnej zwłoki – połączenie powinno być odebrane od razu lub po krótkim czasie oczekiwania.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2025 r. to przełom w ochronie praw pacjentów. Potwierdza on, że przychodnie POZ nie mogą zasłaniać się problemami kadrowymi ani przeciążeniem linii. Pacjent ma konstytucyjne prawo do świadczeń zdrowotnych i realnego kontaktu z lekarzem – a zapewnienie tej możliwości jest obowiązkiem podmiotu leczniczego, nie dobrą wolą personelu.

Jak podsumowuje Bartłomiej Chmielowiec:

Źródło: RPP/MH