Reforma kształcenia medyków przyspiesza. MZ kieruje projekty ustaw do konsultacji

Resort zdrowia przyspiesza zmiany w kształceniu kadr medycznych. Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia wiceminister Katarzyna Kęcka przedstawiła zmiany proponowane przez resort w przepisach regulujących kształcenie lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek, położnych oraz innych zawodów medycznych. Wśród najważniejszych propozycji znalazły się skrócenie stażu podyplomowego lekarzy do sześciu miesięcy, zmiana zasad egzaminów i planowania specjalizacji oraz uporządkowanie poziomów kompetencyjnych pielęgniarek i położnych. Projekt ustawy dotyczącej tej grupy zawodowej ma trafić do konsultacji społecznych do końca tygodnia, a projekt nowelizacji ustawy o zawodzie lekarza do końca miesiąca.

Katarzyna Kęcka, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, przedstawiła pakiet zmian dotyczących lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek, położnych oraz innych zawodów medycznych. Jak zaznaczyła, celem tych działań jest podniesienie jakości nauczania, lepsza weryfikacja kompetencji zawodowych oraz bardziej efektywne wykorzystanie środków publicznych w ochronie zdrowia.

Z prezentacji wicemister wynika, że resort nie chce już ograniczać się do punktowych korekt. Chodzi o równoległą zmianę kilku elementów systemu: dojścia do zawodu, egzaminów, zasad specjalizacji, ustawicznego rozwoju zawodowego oraz mechanizmów, które mają wpływać na rozmieszczenie kadr medycznych w kraju.

Jedną z najważniejszych zapowiedzi jest skrócenie stażu podyplomowego lekarzy i lekarzy dentystów do sześciu miesięcy. Ministerstwo argumentuje, że obecny model w dużej mierze powiela efekty kształcenia osiągane już na ostatnim roku studiów, generuje wysokie koszty i opóźnia rozpoczęcie szkolenia specjalizacyjnego. Resort przedstawia to rozwiązanie jako kompromis pomiędzy postulatami uczelni medycznych a stanowiskiem samorządu lekarskiego. W toku dyskusji przedstawiciele ministerstwa bronili tej zmiany, wskazując, że nie oznacza ona odejścia od kształcenia praktycznego. Przypomniano, że standardy kształcenia na kierunku lekarskim zostały już przesunięte w stronę większej praktyczności, a egzamin OSCE oraz planowane zmiany w PES mają temu kierunkowi służyć.

Drugim dużym blokiem zmian są egzaminy. W przypadku LEK i LDEK ministerstwo chce odejść od jawnych baz pytań i wprowadzić pełną tajność testów. Ma to, w ocenie resortu, zwiększyć rzetelność sprawdzania wiedzy. Jednocześnie planowana jest odpłatność za kolejne podejścia do egzaminu. W Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym ma wrócić obligatoryjna część ustna, a wynagrodzenia dla członków komisji mają wzrosnąć.

Jak tłumaczyli przedstawiciele resortu, ministerstwo nie chce odchodzić od praktycznej oceny kompetencji, a część ustna PES w wielu dziedzinach właśnie taki praktyczny wymiar ma. Jednocześnie zapowiedziano dwa nowe instrumenty: Państwowy Egzamin Kompetencyjny po module podstawowym szkolenia specjalizacyjnego oraz Specjalizacyjny Egzamin Weryfikacyjny dla lekarzy, którzy uzyskali specjalizację poza Unią Europejską.

Ministerstwo zapowiedziało również zmiany w rekrutacji na specjalizacje i w planowaniu miejsc szkoleniowych. Chodzi o bardziej równomierne rozmieszczenie lekarzy, w tym kierowanie na specjalizację do regionów z największymi deficytami kadrowymi oraz zmianę zasad przyznawania miejsc rezydenckich i pozarezydenckich.

Resort zwracał uwagę, że między decyzją o zwiększeniu naboru na studia a pojawieniem się gotowych specjalistów na rynku pracy mija kilkanaście lat. Dlatego dziś większego znaczenia nabiera już nie tyle dalsze zwiększanie liczby studentów, ile sposób organizacji kształcenia podyplomowego i to, czy nie wzmacnia on dodatkowo koncentracji kadr w największych ośrodkach medycznych.

Wiceminister zdrowia zapowiedziała też zmiany w systemie kredytów na studia medyczne. Resort wskazuje na brak elastyczności transz, niewystarczającą ochronę kredytobiorców i niskie zainteresowanie banków udzielaniem takich kredytów. Nowe przepisy mają wprowadzić większą transparentność odmów, dostosowanie wysokości wsparcia do realnych kosztów studiów, możliwość rezygnacji z części kredytu przy zmianie trybu studiów oraz lepszy nadzór nad warunkami umorzeń.

W przypadku pielęgniarek i położnych ministerstwo zapowiedziało szybkie skierowanie projektu nowej ustawy do konsultacji społecznych. Jak poinformowała Katarzyna Kęcka, ma to nastąpić do końca tygodnia.

Resort chce uregulować: poziomy kompetencyjne, wprowadzić obowiązkowy system punktowy rozliczany w pięcioletnich okresach, rozszerzyć egzamin specjalizacyjny o część praktyczną, uporządkować zasady kształcenia po studiach pierwszego stopnia oraz mechanizmy akredytacji podmiotów prowadzących szkolenia. Osoby z dyplomami spoza UE mają przystępować do Państwowego Egzaminu Weryfikacyjnego.

Ze strony środowisk pielęgniarskich najmocniej wybrzmiał postulat o uporządkowanie kompetencji według poziomu wykształcenia i kwalifikacji podyplomowych. Mariola Głowacka z Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych podkreślała, że dalsze odkładanie tej decyzji nie ma już uzasadnienia, bo każdy poziom kształcenia powinien przekładać się na określone kompetencje kliniczne. W jej ocenie system powinien wreszcie zacząć realnie wykorzystywać kompetencje pielęgniarek z magisterium i specjalizacją.

Podczas dyskusji wróciło również pytanie o znajomość języka polskiego przez pielęgniarki z dyplomami spoza Unii Europejskiej. Ministerstwo potwierdziło, że dostrzega ten problem. Zgodnie z projektowanymi przepisami egzamin z języka polskiego ma móc przeprowadzać Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych. W ocenie resortu ma to zwiększyć dostępność tej ścieżki.

W części poświęconej innym zawodom medycznym ministerstwo zapowiedziało nowe standardy kształcenia dla ratowników medycznych, farmaceutów, fizjoterapeutów i diagnostów laboratoryjnych oraz dalsze wdrażanie systemu doskonalenia zawodowego opartego na punktach edukacyjnych i urlopach szkoleniowych.

W tej części dyskusji wrócił problem nierównego finansowania specjalizacji. Prezes Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych przypominała, że diagności przez lata w dużej mierze sami finansowali kształcenie specjalizacyjne, a obecny poziom dofinansowania nadal pozostaje niski. Zwracała też uwagę, że kierownicy specjalizacji pełnią tę funkcję praktycznie bez wynagrodzenia. Padło również pytanie o program specjalizacji z laboratoryjnej genetyki medycznej. Ministerstwo odpowiedziało, że dokument jest jeszcze analizowany, ale brak nowej wersji nie blokuje akredytacji jednostek szkolących, ponieważ nadal obowiązuje program dotychczasowy.

Projekty ustaw mają w najbliższych tygodniach trafić do konsultacji społecznych. Jak poinformowała wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka, do końca tygodnia resort chce skierować do konsultacji nowelizację ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, która ma uporządkować nowe poziomy kompetencyjne i zwiększyć samodzielność zawodową tego personelu. Projekt nowelizacji ustawy o zawodzie lekarza ma natomiast trafić do konsultacji do końca miesiąca.