Raport NIK w kwestii cyberbezpieczeństwa podaje niepokojące wnioski

W dobie rosnących zagrożeń cyfrowych, kiedy coraz więcej spraw obywatelskich przenosi się do świata online, mogłoby się wydawać, że bezpieczeństwo systemów informatycznych to absolutny priorytet każdej instytucji publicznej. Tymczasem najnowszy raport Najwyższej Izby Kontroli ujawnia, że wiele polskich samorządów nadal nie radzi sobie z podstawami cyberbezpieczeństwa. A to nie jest już tylko kwestia techniczna – to poważne zagrożenie dla ciągłości działania państwa i bezpieczeństwa danych obywateli.

Kontrola NIK objęła 24 jednostki samorządu terytorialnego – urzędy gmin i starostwa powiatowe. Wnioski są alarmujące: aż 71 proc. z nich nie ma wdrożonych polityk zapewniających ciągłość działania systemów informatycznych. W praktyce oznacza to, że w przypadku awarii, cyberataku, pożaru czy innej sytuacji kryzysowej – wiele urzędów może po prostu przestać funkcjonować.

Planów awaryjnych często nie ma. A jeśli są – nie są testowane. Nikt nie wie, czy zadziałają, gdy naprawdę będą potrzebne.

Wśród najczęstszych nieprawidłowości NIK wymienia brak identyfikacji zbiorów danych, niewłaściwe zabezpieczenia serwerowni, brak szkoleń dla pracowników oraz brak zapisów o poufności w umowach z firmami informatycznymi. Oznacza to, że w wielu urzędach nie wiadomo nawet, co trzeba chronić – nie wspominając o tym, jak i przed czym.

W dobie, gdy dane osobowe stały się jedną z najcenniejszych walut, taka nonszalancja nie tylko naraża obywateli na kradzież tożsamości, ale też otwiera furtkę dla manipulacji, dezinformacji i szantażu.

Niepokojący jest również brak kompleksowego podejścia do bezpieczeństwa informacji. W wielu samorządach ochrona kończy się na danych osobowych – reszta, jak dane kontrahentów, konfiguracje systemów czy dokumentacja wewnętrzna, pozostaje bez odpowiedniego zabezpieczenia.

To podejście archaiczne i groźne. Współczesne ataki cybernetyczne nie celują wyłącznie w PESEL-e. Chodzi o destabilizację, wyłudzenia, a często także element walki hybrydowej.

Najwyższa Izba Kontroli wprost apeluje do Ministra Cyfryzacji o systemowe wsparcie samorządów. Same bowiem – bez wiedzy, narzędzi i często funduszy – nie poradzą sobie z budową skutecznych zabezpieczeń.

Do włodarzy miast i gmin kierowane są konkretne zalecenia: opracować systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji, szkolić pracowników, testować plany awaryjne, zabezpieczać serwerownie. To nie są innowacyjne rozwiązania – to absolutne minimum, które powinno już dawno być standardem.

Cyberbezpieczeństwo nie jest już problemem działu IT. To kwestia odporności państwa. Kryzysy przychodzą znienacka – i nie pytają, czy urząd miał plan awaryjny.

Współczesne zagrożenia mają różne twarze – od zwykłych awarii po celowe działania hakerskie, sabotaż, a nawet ingerencje zewnętrzne. Dlatego tak ważne jest, by na każdym szczeblu administracji – lokalnym i centralnym – zrozumiano, że cyfrowe bezpieczeństwo to nie projekt do szuflady. To fundament sprawnie działającego, nowoczesnego i odpowiedzialnego państwa.