Raport EFPIA: miliony uratowanych pacjentów i miliardowe zyski, ale biurokracja hamuje postęp

Nowoczesne terapie przeciwnowotworowe od ponad 30 lat ratują życie milionów pacjentów w Europie i przynoszą miliardowe korzyści gospodarce. Mimo to raport Europejskiej Federacji Przemysłu i Stowarzyszeń Farmaceutycznych (EFPIA) ostrzega, że biurokracja, niedofinansowanie i błędne postrzeganie kosztów utrudniają dostęp do leczenia. Konsekwencje są poważne: pacjenci czekają coraz dłużej, a Europa traci globalną przewagę w innowacjach.

„The Transformative Value of Cancer Medicines”, biała księga przygotowana przez Dolon Institute na zlecenie EFPIA, pokazuje imponującą skalę postępu. W latach 1989–2022 nowoczesne terapie i diagnostyka pozwoliły uniknąć 5,4 mln zgonów z powodu raka w Europie. Pacjenci zyskali w tym czasie ponad milion dodatkowych lat życia w zdrowiu (QALY), co przelicza się na 29,2 mld euro wartości zdrowotnej.

Korzyści dotyczą także gospodarki – innowacyjne terapie onkologiczne przyniosły 53,7 mld euro dodatkowej wartości brutto i stworzyły 49 tys. miejsc pracy w badaniach i rozwoju.

Mimo tak wyraźnych wyników, onkologia pozostaje niedoszacowaną częścią systemów zdrowia. Rak odpowiada za 17 proc. całkowitego obciążenia chorobami i 25 proc. zgonów w Europie, tymczasem na onkologię przeznacza się tylko 6 proc. wydatków zdrowotnych, a na leki przeciwnowotworowe niespełna 3 proc.

Eksperci wskazują na tzw. silosowe myślenie – brak współpracy między płatnikami, ministerstwami finansów i resortami zdrowia. Skupienie na bieżących kosztach powoduje, że rządy „znacząco zaniżają rzeczywisty wpływ nowych terapii onkologicznych”.

Raport pokazuje też pogorszenie dostępu do innowacji. W 2020 roku europejscy pacjenci mieli dostęp do 58 proc. nowych leków onkologicznych, a w 2024 roku już tylko do 50 proc. Czas refundacji wydłużył się z 469 do 540 dni. W praktyce oznacza to, że 3,2 mln chorych w Europie czeka dziś dłużej na skuteczne leczenie, które mogłoby uratować życie.

Autorzy raportu wskazują, że Europa stopniowo traci swoją globalną pozycję lidera w badaniach klinicznych. Kontynent odpowiada już tylko za 20 proc. badań, podczas gdy Chiny za 39 proc. To oznacza, że wiele przełomowych terapii – od immunoterapii po terapie genowe – rozwija się dziś głównie w Azji i Ameryce Północnej.

Skutki dla pacjentów są bezpośrednie: mniej badań w Europie to mniej możliwości udziału w wczesnych fazach testów nowych leków.

Eksperci apelują o przedłużenie i wzmocnienie Europejskiego Planu Walki z Rakiem po 2025 roku, stabilne finansowanie badań w ramach programów takich jak EU4Health oraz przyspieszenie procedur refundacyjnych. „Innowacje onkologiczne powinny stać się kamieniem węgielnym polityki zdrowotnej i strategii gospodarczej Europy” – podsumowuje raport.

Bez tych działań Europa ryzykuje utratę pozycji w naukach biomedycznych, a pacjenci – dostęp do terapii, które mogą radykalnie zmieniać przebieg choroby.