Radioizotopowa terapia celowana w leczeniu raka rdzeniastego tarczycy – nowa nadzieja pacjentów dzięki projektowi UJ CM i ABM

Rak rdzeniasty tarczycy to rzadki, ale wyjątkowo trudny w leczeniu nowotwór, który w zaawansowanym stadium odbiera pacjentom szansę na skuteczną terapię. Teraz pojawia się nadzieja – Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum wraz z konsorcjum partnerów rozpoczyna badanie kliniczne nowej radioizotopowej terapii celowanej z wykorzystaniem izotopu terb-161. Projekt finansowany przez Agencję Badań Medycznych może otworzyć nowy rozdział w leczeniu MTC i odpowiedzieć na potrzeby pacjentów, którzy do tej pory pozostawali bez realnych opcji terapeutycznych.

Rak rdzeniasty tarczycy (MTC) odpowiada za zaledwie około 5% wszystkich nowotworów tarczycy, ale powoduje aż 13,4% zgonów w tej grupie pacjentów. W przypadku rozsiewu choroby zabieg chirurgiczny przestaje być możliwy, a dostępne terapie systemowe jedynie na krótko stabilizują przebieg choroby. Prof. dr hab. n. med. Alicja Hubalewska-Dydejczyk, kierownik Katedry Endokrynologii, pełnomocnik prorektora UJ CM:

Nowoczesne leki ukierunkowane molekularnie, takie jak inhibitory kinazy RET, są skuteczne tylko u około 25% pacjentów z określonymi mutacjami genetycznymi. Oznacza to, że zdecydowana większość chorych pozostaje bez efektywnego leczenia.

Badanie realizowane przez UJ CM zakłada wykorzystanie nowej cząsteczki [161Tb]Tb-CP04 – analogu gastryny znakowanego izotopem terbu-161. Substancja ta wiąże się z receptorem CCK2, którego nadekspresję stwierdza się w ponad 90% komórek MTC. Dzięki temu radioizotop trafia bezpośrednio w komórki nowotworowe, oszczędzając zdrowe tkanki.

Izotop terb-161 emituje nie tylko promieniowanie beta-minus, ale też elektrony Augera i elektrony konwersji, co zwiększa skuteczność niszczenia nawet mikroskopowych przerzutów, które są niedostępne dla chirurga.

Projekt wpisuje się w nowoczesną koncepcję teranostyki, w której ta sama cząsteczka służy zarówno do diagnostyki, jak i leczenia. W badaniu wykorzystane zostaną dwa radiofarmaceutyki: [111In]In-CP04 do potwierdzenia obecności receptora CCK2 oraz [161Tb]Tb-CP04 do terapii.

CP04 to peptyd, który selektywnie wiąże się z receptorami CCK2 występującymi w komórkach raka rdzeniastego tarczycy, co pozwala na celowane dostarczenie radioizotopu bezpośrednio do guza – wyjaśnia dr Marta Opalińska.

W badaniu udział weźmie 30 pacjentów z potwierdzonym zaawansowanym MTC. Leczenie obejmie cztery cykle podania radiofarmaceutyku w 8–12-tygodniowych odstępach, a efekty będą oceniane przez 36 miesięcy. Celem projektu jest stworzenie podstaw do wprowadzenia tej terapii do rutynowej praktyki klinicznej, także dla pacjentów bez mutacji RET.

Projekt jest jednym z przedsięwzięć finansowanych przez Agencję Badań Medycznych, której misją jest rozwój innowacyjnych, niekomercyjnych terapii onkologicznych w Polsce. Współpraca między UJ CM, Narodowym Centrum Badań Jądrowych (POLATOM), Narodowym Instytutem Onkologii w Gliwicach i Świętokrzyskim Centrum Onkologii może przyczynić się do wprowadzenia przełomowej terapii, która zmieni rokowania pacjentów z rakiem rdzeniastym tarczycy.