Alarm w psychiatrii. Sejmowa Komisja Zdrowia o kryzysie dyżurów

Kryzys dyżurów psychiatrycznych, przeciążeni rezydenci i pacjenci pozostawieni bez opieki – to główne wątki obrad sejmowej Komisji Zdrowia, która zebrała się na wniosek strony społecznej. W centrum dyskusji znalazł się raport Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy o sytuacji w psychiatrii. Z dokumentu i relacji lekarzy wynika jedno: systemowe zaniedbania psychiatrii w Polsce osiągnęły poziom zagrażający bezpieczeństwu pacjentów.

Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia parlamentarzyści, przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz środowiska lekarskiego i strony społecznej debatowali o sytuacji w psychiatrii dorosłych i organizacji dyżurów całodobowych. Obrady otworzyła przewodnicząca komisji, podkreślając, że to spotkanie odbywa się na wniosek strony społecznej – rezydentów i lekarzy psychiatrii, którzy biją na alarm.

Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski przypomniał, że psychiatria należy do priorytetowych dziedzin medycyny.

Podkreślał, że zapewnienie całodobowej opieki psychiatrycznej wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2019 roku i jest warunkiem bezpieczeństwa pacjentów w stanach ostrych. Jednak mimo tych regulacji dane przedstawione przez lekarzy pokazały zupełnie inny obraz.

W imieniu Porozumienia Rezydentów OZZL głos zabrał przewodniczący Sebastian Goncerz, który przedstawił kluczowe ustalenia raportu o dyżurach psychiatrycznych. Dokument powstał na poczatku października na podstawie ponad 800 ankiet lekarzy odbywających specjalizację z psychiatrii. Wyniki są alarmujące.

Jak dodał, to sytuacja skrajnie niebezpieczna.

Z raportu wynika także, że co piąty lekarz dyżurujący nie ma żadnej możliwości konsultacji ze specjalistą psychiatrii, a jedna trzecia nie ma nawet kontaktu telefonicznego z lekarzem nadzorującym. W wielu szpitalach rezydenci nie dysponują podstawowym sprzętem diagnostycznym.

Na dramatyczne warunki pracy i ryzyko dla pacjentów zwrócił uwagę poseł Czesław Hoc, lekarz.

W jego ocenie brak specjalistów i niewystarczające standardy opieki psychiatrycznej to problem, który wymaga „ostrych i zdecydowanych działań” Ministerstwa Zdrowia.

Z kolei posłanka Joanna Mucha przypomniała, że kryzys psychiatrii to zjawisko o charakterze systemowym.

Weteran polskiej psychiatrii, poseł Włodzisław Giziński, mówił o problemie z perspektywy niemal 50 latach pracy zawodowej.

Giziński wskazał też, że mimo rosnącej liczby rezydentów psychiatrii wciąż brakuje pieniędzy na godne warunki pracy i odpowiednią liczbę lekarzy na dyżurach. Jednocześnie wyraził nadzieję, że rozwój Centrów Zdrowia Psychicznego poprawi sytuację i ograniczy konieczność hospitalizacji.

Radca prawny dr hab. n. prawn. Radosław Tymiński, radca prawny, współautor raportu OZZL, zwrócił uwagę na problem braku skutecznych mechanizmów nadzoru.

Tymiński przypomniał, że w psychiatrii wciąż nie obowiązują żadne standardy organizacyjne podobne do tych, które wprowadzono w położnictwie.

O dramatycznym niedoborze personelu pielęgniarskiego mówiła Jolanta Januszczak z Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych.

Pielęgniarki apelują o uregulowanie norm zatrudnienia i dostosowanie ich do specyfiki psychiatrii. Januszczak przypomniała, że liczba przypadków zastosowania przymusu bezpośredniego w szpitalach psychiatrycznych wzrosła z 23 tysięcy w 2023 roku do ponad 51 tysięcy rok później.

Historyczną perspektywę przedstawiła dr Monika Potocka, rzecznik praw lekarza (RPL) Naczelnej Izby Lekarskiej (NIL), przypominając, że już raport Najwyższej Izby Kontroli z 2012 roku wskazywał na rażące zaniedbania w szpitalach psychiatrycznych – lokalowe, sanitarne i sprzętowe.

W obradach głos zabrał także poseł Jerzy Polaczek, który zaproponował, by Komisja Zdrowia w najbliższych miesiącach powróciła do tematu z udziałem konsultantów wojewódzkich i uczelni medycznych.

Model jeden lekarz – 300 pacjentów jest nie tylko nieakceptowalny etycznie, ale i prawnie. To sytuacja potencjalnie zagrażająca życiu i zdrowiu pacjentów” – podkreślił.

Wiceminister Tomasz Maciejewski, odpowiadając na pytania posłów, zapowiedział kontrolę realizacji obowiązujących przepisów przez konsultantów krajowych, wojewódzkich i NFZ.

Maciejewski podkreślił, że Ministerstwo Zdrowia planuje przeniesienie spraw związanych z psychiatrią do Departamentu Lecznictwa, aby skoordynować działania i włączyć wnioski z pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego. Dodał też, że „zakup kardiomonitora za dwa tysiące złotych nie powinien przekraczać możliwości żadnego szpitala”.

Psychiatria potrzebuje pilnych zmian

Z posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia wyłania się obraz psychiatrii jako dziedziny dramatycznie zaniedbanej systemowo. Choć Ministerstwo Zdrowia deklaruje reformę i zwiększanie liczby specjalistów, rzeczywistość dyżurów całodobowych pozostaje dramatyczna. Lekarze i pielęgniarki pracują ponad siły, a pacjenci często pozostają bez realnej opieki.

Jak zauważył  Goncerz w końcowych słowach: