Dzień Praw Dziecka: Prawa dzieci, przemoc wobec dzieci w Polsce, nowy Rzecznik Praw Dziecka - najnowsze informacje

Każde dziecko powinno mieć równe szanse, równy start i równe możliwości, bo prawa dziecka dotyczą wszystkich dzieci, wszędzie na świecie – to zasada, która przyświeca organizacjom zajmującym się prawami dzieci i ich przestrzeganiem. Na nowego Rzecznika Praw Dzieci NIL rekomenduje lekarza. Dlaczego? Z powodu zdrowia psychicznego dzieci.

Dobrem dzieci i dążeniem do respektowania ich praw powinny kierować się wszystkie instytucje, tym bardziej, że skala problemów, z którymi dzieci w wielu krajach muszą się mierzyć wcale nie maleje. Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka, który obchodzimy 20 listopada jest doskonałą okazją, żeby przypomnieć prawa osób niepełnoletnich. Warto też wspomnieć, że wkrótce kończy się kadencja obecnego Rzecznika Praw Dziecka, proponowani są więc kandydaci na to stanowisko.

Najważniejszym dokumentem dotyczącym praw dziecka jest Konwencja o prawach dziecka uchwalona w 1989 r. przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych i ratyfikowana przez Polskę dwa lata później. To ważny, międzynarodowy dokument, który najpełniej opisuje należne dzieciom prawa oraz mówi, że nie można ich wartościować – wszystkie są tak samo ważne i nie możemy powiedzieć, że jedno jest bardziej istotne niż inne. Co więcej, prawa są ze sobą powiązane i bardzo często zależne od siebie. I tak, prawo do edukacji związane jest z prawem do życia i rozwoju, a prawo do bycia wysłuchanym z prawem do informacji czy swobodą wypowiedzi.

Prawa dziecka nie są mniej ważne niż prawa człowieka, zapisane w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Dzieci, ze względu na to, że nie są jeszcze w pełni dojrzałe i samodzielne, potrzebują szczególnej ochrony i wsparcia – i to właśnie gwarantują im ich prawa. Za dbanie o to, aby dzieciom nie działa się krzywda i aby działać w jak najlepszym ich interesie odpowiedzialne są wszystkie osoby dorosłe: przedstawiciele instytucji publicznych, rządu, władz lokalnych, sędziowie, przedstawiciele służb mundurowych, policjanci, lekarze, urzędnicy, nauczyciele i dziennikarze.

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę przeprowadziła w tym roku badanie pt. „Diagnoza przemocy wobec dzieci w Polsce”, w którym zbadano poziom przemocy wobec nieletnich. Z raportu wynika, że czworo na pięcioro dzieci doświadczyło jakiejś formy przemocy. Jedno na czworo ma za sobą doświadczenia z co najmniej trzema rodzajami przemocy lub zaniedbania – wynika z badania przeprowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę.

Co piąty nastolatek (22%) okaleczał się, a co jedenasty (9%) miał za sobą próbę samobójczą. Dziewczyny częściej niż chłopcy deklarują zarówno samookaleczenia (29% vs 14%), jak i próby samobójcze (14% vs 5%) - tak dramatyczne dane płyną z raportu. Jak podkreślają autorzy badania, jego wyniki wskazują na związek między doświadczaniem przemocy a podejmowaniem zachowań autodestrukcyjnych. Na okaleczanie się najsilniej wpływa doświadczenie przemocy rówieśniczej, a na próby samobójcze – doświadczenie wykorzystania seksualnego z kontaktem fizycznym.

Najczęściej dzieci doświadczają przemocy rówieśniczej. To przemoc zarówno fizyczna, jak i psychiczna.

- W tym roku zaobserwowaliśmy, że niestety odsetek osób doświadczających obu rodzajów przemocy rówieśniczej rośnie. Ma ona bardzo negatywne konsekwencje dla dzieci, które są nią dotknięte. To są różnego rodzaju problemy psychiczne. Z naszych badań wynika, że dzieci, które doświadczają przemocy rówieśniczej okaleczają się. Jest to związane z wieloma konsekwencjami dla zdrowia dzieci. Te fizyczne są łatwo obserwowalne, natomiast konsekwencje psychiczne trudno jest zobaczyć - mówi Katarzyna Makaruk, badaczka z FDDS, jedna z autorek raportu.

Na przemoc rówieśniczą mogą się składać różne formy. To może być przemoc psychiczna, np. obrażanie kogoś, wyzywanie, izolowanie, wykluczanie z grupy. To może być też przemoc fizyczna, której przejawy są dość oczywiste – bicie, kopanie, szturchanie. To też może być ciągła przemoc – uporczywe dokuczanie czy inne formy, które trwają miesiącami.

Dzieci mają swojego rzecznika, który dba o przestrzeganie ich praw. Kadencja obecnego rzecznika - Mikołaja Pawlaka - upływa 14 grudnia. Marszałek Sejmu Szymon Hołownia przekazał, że ruszyła procedura zgłaszania kandydatów na jego następcę. Obecny rzecznik nie ma dobrych notowań, dlatego wybór nowego budzi wiele emocji. Naczelna Izba Lekarska na swojej stronie pisze o konieczności powołania na stanowisko Rzecznika Praw Dziecka osoby, która dogłębnie zna problemy dzieci i młodzieży. 

- Samorząd lekarski ma świadomość, iż w ostatnim czasie wyzwania przed którymi stoi Rzecznik Praw Dziecka istotnie wzrosły. Trwająca jeszcze do niedawna pandemia COVID-19, a obecnie toczący się konflikt za naszą wschodnią granicą sprawiły, iż kondycja psychofizyczna dzieci i młodzieży stale pogarsza się. Na problemy w tym zakresie zwracały uwagę niemal wszystkie ugrupowania startujące do Sejmu RP X kadencji. Dlatego ważne jest, aby pełnienie funkcji Rzecznika Praw Dziecka zostało powierzone osobie, która zarówno rozumie oraz chce rozwiązywać problemy z którymi aktualnie borykają się polskie dzieci oraz młodzież - pisze na swojej stronie NIL.

Prezydium naczelnej rady lekarskiej zaapelowało do Marszałka Sejmu o zgłoszenie kandydatury lekarza Pawła Kukiza-Szczucińskiego na stanowisko Rzecznika Praw Dziecka.