Profilaktyka HPV: Cytologia czy testy molekularne? Pilotaż NIO oceni ich skuteczność

Cytologia czy testy molekularne? Które z badań przesiewowych jest skuteczniejsze w kierunku wykrycia wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HPV, HR), sprawdzi Narodowy Instytut Onkologii (NIO) w pilotażu, którym objętych zostanie 36 tys. kobiet. 

Program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce został wdrożony do praktyki klinicznej w 2006/2007. Zakłada on wykonywanie badań cytologicznych u kobiet w wieku 25-59 lat co 3 lata. Mimo wdrożenia programu, standaryzowane współczynniki zachorowalności i umieralności na raka szyjki macicy nadal utrzymują się na poziomie wyższym niż w znacznej części krajów Europy Zachodniej i Północnej i w 2015 roku wyniosły odpowiednio 8,53/100 000 i 4,2/100 000 według danych Krajowego Rejestru Nowotworów.

Coraz częściej oprócz lub zamiast badania cytologicznego w skriningu stanów przedrakowych i raka szyjki macicy wykonuje się testy molekularne na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HPV HR). Główną zaletą testów HPV HR jest ich wysoka czułość, która zwiększa szansę wykrycia zmian przednowotworowych i pozwala na wydłużenie odstępów czasowych między badaniami przesiewowymi w porównaniu do rutynowo stosowanych badań cytologicznych. 

Pilotażem objętych zostanie 

Zgodnie z europejskimi wytycznymi, technologie przesiewowe oparte na HPV HR przed włączeniem do zorganizowanych programów badań przesiewowych, powinny zostać ocenione w badaniach pilotażowych.

Narodowy Instytut Onkologii we współpracy z Ministerstwem Zdrowia oraz Narodowym Funduszem Zdrowia w Poradni Profilaktyki Raka Szyjki Macicy i Poradni Cytologicznej, rozpoczął realizację Pilotażu zastosowania badania molekularnego w kierunku wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HPV HR), jako nowego testu przesiewowego w programie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce.

Głównym celem badania jest ocena i porównanie skuteczności testów molekularnych HPV HR oraz cytologii konwencjonalnej (lub cienkowarstwowej) czyli obecnego standardu w większości pracowni cytologicznych funkcjonujących w programie badań przesiewowych w Polsce w wykrywaniu stanów przednowotworowych i nowotworów szyjki macicy.

Realizacja pilotażu planowana jest na lata 2019-2021 w Centrum Onkologii-Instytut w Warszawie. W 2020 do projektu na drodze przetargu, NIO planuje włączyć ośrodki z innych regionów Polski. Do badania zostaną zaproszone kobiety w wieku 30-59 lat, które nie miały wykonanego rozmazu cytologicznego w ostatnich 3 latach w programie. Szacowana wielkość grupy badanej to 33 tysiące kobiet, po 16,5 tysiąca w każdym z dwóch ramion projektu.

W pilotażu mogą wziąć udział Panie w wieku 30-59 lat, które w ciągu ostatnich 3 lat w programie profilaktyki raka szyjki macicy nie miały wykonanego rozmazu cytologicznego.