Prof. Piotr Rzymski: wirus Nipah nie stanowi obecnie dla nas zagrożenia epidemicznego

Wirus Nipah nie stanowi obecnie zagrożenia epidemicznego w Europie – ocenia biolog dr hab. Piotr Rzymski, prof. Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Jego zdaniem sposób rozprzestrzeniania się patogenu znacząco ogranicza ryzyko szerzenia się na dużą skalę.

Wirus Nipah nie przenosi się drogą powietrzną ani kropelkową, jak grypa czy SARS-CoV-2. Jego naturalnym rezerwuarem są owocożerne nietoperze żyjące w Azji Południowo-Wschodniej i na wyspach Oceanu Spokojnego – nie występują one w Europie. Poza Azją nie odnotowano dotąd ognisk zakażeń.

Przenoszenie wirusa z człowieka na człowieka jest możliwe, ale ograniczone. Wymaga bliskiego kontaktu z wydzielinami osoby chorej i dotyczy głównie regionów o niższym poziomie rozwoju systemu ochrony zdrowia, gdzie trudniej o ścisłe przestrzeganie zasad bezpieczeństwa sanitarnego – również w placówkach medycznych.

Dodatkowo największa zakaźność pojawia się dopiero w fazie objawowej. Okres inkubacji trwa zwykle od 4 do 14 dni, sporadycznie może wydłużyć się do około półtora miesiąca. Kluczowe jest jednak to, że chory zaczyna najbardziej zarażać dopiero po wystąpieniu objawów, co ułatwia jego identyfikację i izolację.

Raportowana śmiertelność zakażeń wirusem Nipah na poziomie 40–70 proc. jest najpewniej zawyżona. Dane te obejmują głównie ciężkie, rozpoznane klinicznie przypadki w krajach o ograniczonym dostępie do opieki medycznej. Lżejsze lub bezobjawowe infekcje często nie są wykrywane.

Mimo niskiego ryzyka globalnej epidemii wirus Nipah pozostaje ważny z punktu widzenia badań naukowych. To wirus RNA, który stosunkowo szybko mutuje, dlatego Światowa Organizacja Zdrowia uznaje go za jeden z priorytetowych w pracach nad lekami i szczepionkami.

Kandydaci na szczepionki są obecnie w badaniach klinicznych. W pierwszej kolejności miałyby znaczenie dla państw, w których wirus występuje endemicznie, takich jak Bangladesz, Indie czy Malezja. Preparaty mogłyby być stosowane przede wszystkim wśród personelu medycznego i osób mających bliski kontakt z chorymi.

Jednocześnie ich opracowanie byłoby formą zabezpieczenia na przyszłość także dla innych regionów świata – na wypadek pojawienia się ognisk poza Azją. Ekspert porównuje to do szczepionki przeciwko wirusowi Ebola, dopuszczonej do użytku w UE, ale niewykorzystywanej rutynowo.

Kontrole w Azji to rutyna, nie powód do paniki

W opinii prof. Rzymskiego doniesienia o wzmożonych kontrolach sanitarnych w niektórych krajach Azji należy traktować jako standardowe działania zapobiegawcze. Reakcje na lokalne ogniska – obejmujące identyfikację kontaktów i kwarantannę – świadczą o sprawnym działaniu służb sanitarnych i o tym, że sytuacja pozostaje pod kontrolą.