Prezes NIK: niektóre leki bez recepty są nielegalne

Raport Najwyższej Izby Kontroli (NIK) ujawnia, że niektóre leki sprzedawane bez recepty (OTC) w Polsce nielegalnie otrzymały tę kategorię. Kontrola wskazuje na problemy z obiegiem leków zawierających substancje psychoaktywne, takie jak pseudoefedryna, kodeina czy dekstrometorfan. Choć wprowadzono ograniczenia sprzedaży tych leków, brak skutecznego nadzoru ze strony Głównego Inspektora Farmaceutycznego może sprzyjać ich nielegalnemu wykorzystywaniu.

Marian Banaś stwierdza: niektóre leki z kategorią OTC są nielegalnie dopuszczone na rynek

Leki OTC, czyli leki sprzedawane bez recepty, są przeznaczone najczęśćiej do leczenia dolegliwości takich jak kaszel, przeziębieniem, katar, ból, problemy trawienne. 

Izba stwierdziła, że część z dopuszczonych na rynek leków bez recepty ma nielegalnie przyznaną kategorię OTC, ponieważ według przyjętych kryteriów powinny być sprzedawane jako leki na receptę. 

W okresie objętym kontrolą NIK firmy farmaceutyczne złożyły w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych 483 wnioski dotyczące rejestracji leków OTC. Do obrotu dopuszczono 393 produkty.

NIK o dostępności leków OTC zawierających substancje psychoaktywne

Najnowszy raport Najwyższej Izby Kontroli (NIK) zwraca uwagę na dostępność leków bez recepty (OTC), zawierających substancje psychoaktywne, w polskich aptekach. W 2017 roku wprowadzono ograniczenia w sprzedaży takich leków, obawiając się ich pozamedycznego wykorzystywania, w tym w celach odurzających, produkcji narkotyków czy jako środek wspomagający próby samobójcze. Zgodnie z przepisami, leki OTC zawierające pseudoefedrynę (720 mg), kodeinę (240 mg) i dekstrometorfan (360 mg) mogą być sprzedawane tylko w aptekach, a sprzedaż tym osobom, które nie ukończyły 18. roku życia lub w przypadku podejrzenia nadużycia, jest zabroniona.

Choć wprowadzono te ograniczenia, problem z nieprawidłowym obrotem pseudoefedryną w aptekach i punktach aptecznych pojawił się już w 2021 roku. Główny Inspektor Farmaceutyczny (GIF) został poinformowany przez Zespół do spraw koordynacji analiz przepływów finansowych w systemie ochrony zdrowia o podejrzeniu nielegalnego handlu tymi substancjami. Mimo to, do 2023 roku nie podjęto skutecznych działań kontrolnych. Choć GIF współpracował z Centralnym Biurem Śledczym Policji i wykorzystywał dane z Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi, brak było systematycznego nadzoru nad sprzedażą takich leków.

Dodatkowo, mimo dostępu do tych danych przez wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych, GIF nie przeprowadził weryfikacji ich wykorzystania, co sugeruje luki w systemie nadzoru i egzekwowania przepisów. Sytuacja ta podkreśla potrzebę dalszych działań i ulepszonych mechanizmów monitorowania sprzedaży leków OTC, aby zapobiec ich niekontrolowanemu obrotowi i wykorzystaniu w nielegalnych celach.