Czy Marek Tomków ma formalne prawo do bycia Prezesem OIA w Opolu i delegatem na KZA, oraz czy MZ może zaskarżyć uchwały izby?

W związku z wywołanym tematem czy Marek Tomków prawidłowo formalnie kandyduje na szefa Naczelnej Rady Aptekarskiej poprosiliśmy kancelarię DZP o ich komentarz. Mecenas Bartosz Wielechowski z DZP zaznaczył, żeby jego komentarz traktować jako odnoszący się wyłącznie do interpretacji obowiązujących przepisów w hipotetycznym stanie faktycznym – nie zaś jednoznaczną ocenę działań danego farmaceuty.

1. Czy Marek Tomków ma formalne prawo do bycia członkiem i Prezesem Okręgowej Izby Aptekarskiej (OIA) w Opolu oraz delegatem na Krajowy Zjazd Aptekarzy, na którym zamierza ubiegać się o fotel prezesa Naczelnej Izby Aptekarskiej? Czy nie podlega obowiązkowemu wpisowi do rejestru farmaceutów na terenie innej (częstochowskiej) izby?

Wszystko zależy od szczegółów okoliczności faktycznych. Co do zasady farmaceuta powinien być wpisany do rejestru izby na terenie której prowadzi działalność. Jeżeli prowadzi działalność na terenie więcej niż jednej OIA – może być wpisany do wskazanej przez siebie Izby.  Wynika to z art. 7a ustawy  o Izbach Aptekarskich:

1.           Farmaceuta podlega obowiązkowi wpisu do rejestru farmaceutów prowadzonego przez okręgową radę aptekarską, która przyznała prawo wykonywania zawodu farmaceuty.

2.           Jeżeli farmaceuta wykonuje zawód na terenie innej izby niż izba, której rada przyznała prawo wykonywania zawodu, podlega obowiązkowi wpisu do rejestru farmaceutów prowadzonego przez radę okręgowej izby aptekarskiej, na terenie której farmaceuta wykonuje zawód.

3.           Farmaceuta wykonujący zawód na terenie więcej niż jednej okręgowej izby aptekarskiej podlega obowiązkowi wpisu do rejestru farmaceutów prowadzonego przez wskazaną przez niego radę okręgowej izby aptekarskiej, na terenie której wykonuje zawód.

2. Czy fakt, że Pan Marek Tomków był już prezesem Izby Opolskiej gdy wszedł w życie przepis o przynależności do regionu (apteka Pana Tomkowa znajduje się na terenie Izby Częstochowskiej) w 2021 r. wraz z uchwaleniem ustawy o zawodzie farmaceuty może tłumaczyć może tłumaczyć obecną sytuację?

W naszej opinii przepis ten stosuje się do wszystkich farmaceutów bez względu na sprawowane funkcje czy dotychczasowe wpisy. Wynika to w szczególności z braku przepisów przejściowych, które stanowiłyby odmiennie. ponadto mówimy w tym wypadku o ogólnym obowiązku administracyjnym (wpisania się na terenie właściwej izby). Nie mamy więc do czynienia z sytuacją, w której np. nowa ustawa godziłaby w prawa nabyte i moglibyśmy rozważać stosowanie reguł w rodzaju "prawo nie działa wstecz" czy odwoływać się do zasady "ochrony praw nabytych".

3. Czy Ministerstwo Zdrowia może zaskarżyć uchwały Okręgowej Izby Aptekarskiej w Opolu do SN?  

W przypadku każdego zarzutu niezgodności z prawem danej uchwały zarówno okręgowych, jak i naczelnych izb aptekarskich, MZ przysługuje prawo zaskarżenia ich do Sądu Najwyższego – stanowi o tym art. 13 ustawy o Izbach.

Hipotetycznie: mamy różne rodzaje odpowiedzialności. W pierwszej kolejności SN mógłby stwierdzić nieważność uchwał i wyeliminować je z obrotu. Inne rodzaje odpowiedzialności zależą od szczegółów okoliczności faktycznych. Z czego wynikało zapisanie się do niewłaściwej izby i start w innym rejonie wyborczym? Czy było zawinione? Czy było celowe? Czy ktoś poniósł szkodę na skutek ww. działań (czy np.  kogoś pozbawiono praw do kandydowania?). Etc. Nie można wykluczyć ani odpowiedzialności cywilnoprawnej ani prawnokarnej. Oczywiście farmaceuta podlega także odpowiedzialności dyscyplinarnej. Co więcej: jeżeli uznamy, że wybór członka/prezesa izby od początku nieważny – to powstanie szereg pytań o konkretne czynności podejmowane w ramach organów samorządu aptekarskiego z jego udziałem.

4. Jaki będzie stan prawny gdy Pan Marek Tomków zostanie wybrany Prezesem Naczelnej Rady Aptekarskiej   27 stycznia bieżącego roku?

W praktyce dopóki uchwały nie zostaną zakwestionowane przed sądem – w mojej opinii dany członek izby będzie sprawował swoją funkcję, np. Prezesa (nawet jeżeli uznamy, że były one od początku nieważne, bez wyroku sądu nie wydaje się możliwe ich faktyczne zakwestionowanie). Kiedy jednakże uchwały zostaną zakwestionowane w przyszłości mogą pojawić się określone problemy dotyczące zarówno tego, kto powinien sprawować niezgodnie z prawem obsadzoną funkcję – jak i problemy co do oceny ważności działań nieprawidłowo obsadzonej Izby.