Powstał kalendarz szczepień dla dorosłych

O szczepieniach zwykle mówimy w kontekście dzieci i młodzieży. W przypadku dorosłych w ostatnim czasie najczęściej wspominało się o szczepieniach przeciwko grypie i COVID-19. Tymczasem ze szczepień przeciwko wielu innym chorobom zakaźnym powinni korzystać m.in. seniorzy i osoby z tzw. grup ryzyka.

Dorośli nie tylko nie pamiętają, ale nawet nie wiedzą o szczepieniach profilaktycznych. Z myślą o tych, którzy chcą się chronić przed chorobami zakaźnymi, a nie wiedzą jak, powstał kalendarz szczepień dla dorosłych. Stworzyło go Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej we współpracy z Fundacją My Pacjenci.

Jest spora grupa preparatów, które powinno się przyjmować w dorosłym życiu, zwłaszcza w przypadku osób starszych, z obniżoną odpornością. Szczepienia to skuteczna metoda ochrony przed chorobami zakaźnymi, wydłużająca życie i poprawiająca jego jakość. Choć przed niektórymi chorobami zostaliśmy zabezpieczeni poprzez szczepienia w dzieciństwie, to ta ochrona nie zawsze będzie utrzymywać się przez całe życie. Jednocześnie cały czas pojawiają się nowe patogeny, nowe mutacje, przed którymi obronić nas mogą wyłącznie regularne szczepienia.

Marcin Czech przytaczał przykład Stanów Zjednoczonych, gdzie zalecenia szczepień dla dorosłych są ujęte w przejrzyste tabelki, z podziałem na grupy wiekowe i z uwzględnieniem różnych chorób przewlekłych. Lekarz pierwszego kontaktu podczas wizyty może więc łatwo sprawdzić, jakie są rekomendacje dla danego pacjenta.

Jak to wygląda w Polsce? Mamy możliwość korzystania z najnowszych preparatów. Przynajmniej teoretycznie. Lista szczepionek zalecanych dorosłym wydłuża się, jednak, jak wskazują lekarze, dostęp do nich jest trudny. Na przeszkodzie stoją głównie względy ekonomiczne. Za wiele preparatów trzeba zapłacić kilkaset złotych za dawkę, a często potrzebne są dwie lub trzy. Dla seniorów lub osób obarczonych wieloma chorobami to bariera trudna do przeskoczenia. Drugim problemem, jaki się pojawia, jest brak informacji o tym, kto powinien się zaszczepić i że w ogóle może. Poddać się szczepieniom ochronnym w dorosłym życiu powinny osoby, które są z tzw. grup ryzyka, m.in. chorujące na nowotwory, choroby autoimmunologiczne, po przeszczepach, ale także z obniżoną odpornością, wywołaną chorobą lub wiekiem. Jak podkreślają lekarze, nasza odporność też się starzeje i po 60. roku życia może już zawodzić. 

Mimo iż wciąż pojawiają się nowe szczepionki dla dorosłych, lekarze pierwszego kontaktu rzadko o nich informują. Dla niektórych pacjentów są one wręcz koniecznością ze względu na szczególne ryzyko zdrowotne. Na co wielokrotnie zwracał uwagę dr n. med. Paweł Grzesiowski, ekspert Naczelnej Rady Lekarskiej do spraw zagrożeń epidemicznych. Jak mówi, 10 lat temu dorośli mogli zaszczepić się przeciwko grypie czy WZW B, dziś mogą szczepić się także przeciwko pneumokokom, meningokokom, półpaścowi, krztuścowi czy RSV. Niestety, najczęściej bez refundacji, albo tylko z częściową refundacją. 

O to, by Program Szczepień Ochronnych uwzględniał potrzeby dorosłych, lekarze apelowali od dawna. 

Jak dodaje ekspertka, lekarze, farmaceuci i wszyscy pracownicy ochrony zdrowia powinni posiadać wystarczającą wiedzę na temat szczepień i służyć pacjentom pozytywnymi rekomendacjami. 

Dlatego Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej we współpracy z Fundacją My Pacjenci opracowało kalendarz szczepień dla dorosłych. "Projekt ten w przystępnej formie prezentuje szczepienia osób dorosłych, będąc użytecznym narzędziem dla lekarzy, pielęgniarek, edukatorów i samych pacjentów. Kalendarz ma na celu promowanie świadomości szczepień jako ważnej części profilaktyki zdrowotnej" - czytamy na stronie Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.

Kalendarz obejmuje informacje o konieczności wykonania szczepień ochronnych oraz ich powtarzania (jeśli zaistnieje taka potrzeba). Uwzględnia aktualne wytyczne, rekomendacje krajowe i międzynarodowe, a także rejestrację produktów. Stara się także uwzględniać ich dostępność szczepionek dla pacjentów w Polsce. Został przygotowany tak, aby każdy mógł się zorientować, jakie szczepienia są dla niego wskazane. Twórcy chcą również, by opracowany kalendarz stał się źródłem wiedzy dla lekarzy w zakresie szczepień ochronnych. PTMR planuje rozwinięcie kalendarza o wersje dla osób z różnymi chorobami przewlekłymi.

Warto przypomnieć, że od 1. października, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia, bezpłatnymi szczepieniami ochronnymi (tymi samymi, które są bezpłatne u dzieci), została objęta nowa grupa pacjentów. To osoby, które są przed lub po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, narządów wewnętrznych, a także żyjące bez śledziony. Obecnie przysługują im bezpłatne szczepienia ochronne przeciw:  błonicy, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b (Hib), pneumokokom, krztuścowi, śwince, odrze i różyczce, poliomyelitis,  tężcowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B).

Rozporządzenie wprowadziło także zalecenie szczepienia osób w 60. roku życia i starszych przeciw chorobie dolnych dróg oddechowych wywołanej przez syncytialny wirus oddechowy (RSV).  Dokument zawiera też rekomendacje szczepienia w ramach profilaktyki półpaśca i bolesnej neuralgii półpaścowej u osób w wieku 50 lat i starszych oraz u osób w wieku 18 lat i starszych o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec. 

Źródło: MyPacjenci, Kalendarz szczepień dorosłych

Autor: Ewa Basińska