Potrzebna jest szeroko stosowana immunoterapia w nowotworach przewodu pokarmowego

Liczba nowych zachorowań na omawiane dziś trzy nowotwory przewodu pokarmowego stanowi ok. 15% wszystkich nowotworów oraz 20% zgonów. Nowotwory przewodu pokarmowego, wliczając w to także inne nowotwory oprócz raka przełyku, żołądka i jelita grubego, stanowią aż jedną trzecią wszystkich zgonów nowotworowych w Polsce. Dokładnie 28 procent – mówił prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła na spotkaniu, podczas którego opublikowano raport dotyczący sytuacji pacjentów z nowotworami przewodu pokarmowego.

Rak jelita grubego to drugi u kobiet i trzeci u mężczyzn najczęściej występujący nowotwór w Europie. Każdego roku diagnozuje się u 500 tys. Europejczyków, blisko połowa z nich umiera. W Polsce niepomyślną diagnozę słyszy rocznie 19 tys. osób, spośród których umiera 12 tys. Specjaliści jednym głosem mówią, że wielu z tych zgonów można by uniknąć, gdyby powszechnie stosowana była profilaktyka pierwotna i badania przesiewowe na szerszą niż obecnie skalę. - Z obserwacji wynika, że wcześnie wykryty rak jelita grubego daje 90% pięcioletnich przeżyć – mówi Iga Rawicka prezes Fundacji EuropaColon Polska w opublikowanym Raporcie „Aktualna sytuacja pacjentów z nowotworami układu pokarmowego w Polsce”.

Najnowsze dane o liczbie chorych

W 2020 r. w Europie odnotowano 136 tys. nowych zachorowań na raka żołądka i 53 tys. zachorowań na nowotwory przełyku – wynika z raportu. W przypadku każdego z tych nowotworów najważniejsza jest wczesna diagnostyka, która daje szanse na skuteczne nowoczesne leczenie. W Polsce rozpoznaje się te nowotwory późno i w zaawansowanym stadium.

Obecnie poprzez wykonywanie badań przesiewowych skutecznie możemy zapobiegać tylko rakowi jelita grubego, wykonując przesiewową kolonoskopię w ramach ogólnopolskiego Programu Badań Przesiewowych. Niestety, jak zauważają specjaliści, Polacy nie są skłonni korzystać z tej okazji. Na badania tego typu zgłosiło się w 2022 r. zaledwie 17% mieszkańców naszego kraju, którzy dostali zaproszenie. Dla porównania np. w Słowenii i Holandii wskaźnik ten wynosi ok. 65%.

Jak podkreśla Iga Rawicka, dla osób, które usłyszały diagnozę raka jelita grubego, raka przełyku czy żołądka kluczowa jest szybka diagnoza i wdrożenie właściwego leczenia. – Choć dostępność nowych terapii w ostatnich latach bardzo się poprawiła, nadal mamy do czynienia z niezaspokojonymi potrzebami zdrowotnymi, jeśli chodzi o dostęp do nowoczesnego leczenia w nowotworach przewodu pokarmowego. Niestety, z powodu późnej diagnozy tylko część pacjentów kwalifikuje się do radykalnego zabiegu chirurgicznego. Większość z nich to pacjenci, którzy poddawani są leczeniu systemowemu. Włączenie immunoterapii do leczenia stosowanego w nowotworach jelita grubego, żołądka i przełyku, w ściśle określonych przypadkach, z pewnością daje większe szanse i oby z takiej możliwości mogło skorzystać jak najwięcej pacjentów – pisze w raporcie Iga Rawicka.

Immunoterapia to przyszłość leczenia

O tym, dlaczego immunoterapia w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego jest tak ważna mówił Polityce Zdrowotnej prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła z Kliniki Gastroenterologii Onkologicznej, Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego; Kliniki Gastroenterologii, Hepatologii i Onkologii Klinicznej CMKP w Warszawie.

- Nowotwór po prostu znika, bo jest zwalczany przez własny układ immunologiczny. Ceną jest to, że u niektórych pacjentów ten układ odpornościowy jest niejako przeregulowany i zaczyna zwalczać również zdrowe własne komórki, wywołując np. zapalenie jelita grubego, zapalenie tarczycy, zapalenie innych narządów. Powoduje zatem choroby, które znamy jako autoimmunologiczne. Odsetki powikłań wynoszą od kilku-kilkunastu do 30 procent w zależności od tego, jaki to rodzaj nowotworu. Zaletą immunoterapii jest również to, że może ona być stosowana w różnych schematach na każdym etapie leczenia. Np. w raku przełyku może być stosowana w pierwszej linii w rozsianym nowotworze, a może być jako późniejsza linia terapii. Wciąż nie mamy dokładnych zaleceń światowych, bo one są nadal opracowywane, ale ta metoda jest bardzo pożądana, więc cały wysiłek i walka polegają na tym, aby udowodnić, w których wskazaniach i jakich sytuacjach klinicznych ta immunoterapia będzie działała. Jeśli chodzi o powikłania tego typu terapii, to w większości potrafimy je leczyć. Jednak zdarzają się przypadki, że musimy odstawić immunoterapię właśnie z powodu bardzo nasilonej odpowiedzi immunologicznej organizmu. To najgorsza z możliwych sytuacji. W zależności od nowotworu taka konieczność może się pojawić u kilku procent pacjentów. U większości leczących się osób powikłania, polegające na wywołaniu choroby autoimmunologicznej na szczęście nie występują – dodaje prof. Reguła.

Leki dla chorych na nowotwory przewodu pokarmowego

Nowoczesne leki dla raka przełyku i żołądka są dostępne w programie B.58 od niedawna (w zależności od leku to 1 listopad 2022 i 1 marzec 2023 r.). Od 1 marca 2023 dla wybranych chorych z rakiem jelita grubego rozpoczęto refundację immunoterapii. Przed tą zmianą ostatnia nowa terapia została włączona do programu B.4 trzy lata temu. Była to dodana do programu w listopadzie 2019 r. terapia dostępna po wyczerpaniu innych opcji leczenia.