Wielkopolska nadrabia zaległości. Poród bez bólu i rekord znieczuleń zewnątrzoponowych

Coraz więcej kobiet rodzących w Wielkopolsce może liczyć na poród bez bólu. Dane Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia pokazują bezprecedensowy wzrost liczby znieczuleń zewnątrzoponowych do porodów naturalnych. Choć region przez lata pozostawał na końcu krajowych statystyk, w tym roku awansował w rankingu dostępności tej formy łagodzenia bólu. Analiza danych ujawnia jednak nie tylko skalę postępu, ale też wyraźne nierówności między poszczególnymi porodówkami oraz znaczenie systemu finansowania świadczeń.

Znieczulenie zewnątrzoponowe do porodu naturalnego jest jedną z najskuteczniejszych metod łagodzenia bólu porodowego. Polega na podaniu leku do przestrzeni zewnątrzoponowej kręgosłupa, co pozwala znacząco zmniejszyć odczuwanie bólu przy zachowaniu świadomości i możliwości aktywnego uczestnictwa w porodzie. W wielu krajach Europy Zachodniej jest to standardowa opcja dostępna dla rodzących kobiet.

W Polsce przez lata dostęp do tej procedury był ograniczony – nie ze względu na brak finansowania, lecz głównie przez niedobór personelu anestezjologicznego i organizację pracy szpitali. Dane z Wielkopolski pokazują, że sytuacja zaczyna się zmieniać.

Z raportów przesyłanych przez szpitale do Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ wynika, że od stycznia do końca listopada tego roku wykonano ponad 1100 porodów naturalnych ze znieczuleniem zewnątrzoponowym. To wynik bezprecedensowy – większy niż łączna liczba takich znieczuleń w latach 2020–2024.

Przez wiele lat Wielkopolska zajmowała ostatnie miejsce w kraju pod względem dostępności tej procedury. W tym roku region ma szansę uplasować się na piątym miejscu w Polsce. Choć jest to wyraźny awans, w zestawieniu z liczbą mieszkańców i porodów nadal widać, że potencjał nie został w pełni wykorzystany.

Szczegółowa analiza danych pokazuje duże różnice pomiędzy poszczególnymi porodówkami. Zdecydowanym liderem jest Szpital Świętej Rodziny w Poznaniu, gdzie do końca listopada ze znieczulenia zewnątrzoponowego skorzystało 358 kobiet. Oznacza to, że ponad 30% wszystkich porodów naturalnych ze znieczuleniem w Wielkopolsce odbyło się właśnie w tej placówce.

Na kolejnych miejscach znalazły się:

Szpital Miejski im. Franciszka Raszei w Poznaniu – 198 znieczuleń,

Wojewódzki Szpital Zespolony w Koninie – 183 znieczulenia.

Dopiero na czwartym miejscu uplasowała się największa porodówka w regionie – Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu przy ul. Polnej, gdzie w tym samym okresie wykonano 163 znieczulenia. Była to zarazem ostatnia placówka, która przekroczyła w tym roku próg stu porodów ze znieczuleniem.

Poza największymi ośrodkami, umiarkowaną liczbę znieczuleń odnotowano w kilku szpitalach regionalnych. Ponad 10 znieczuleń w ciągu pierwszych 11 miesięcy roku wykonano w:

• Lesznie (69),

  Reklama

• Środzie Wielkopolskiej (60),

• Trzciance (31),

• Gnieźnie (19),

• Wolsztynie (15),

• Kaliszu (11).

W pozostałych placówkach były to pojedyncze przypadki lub nie wykonano ich wcale. Szpitale w Pleszewie, Kościanie i Jarocinie nie podały ani jednego znieczulenia zewnątrzoponowego rodzącym kobietom, co pokazuje skalę nierówności w dostępie do opieki okołoporodowej w obrębie jednego województwa.

Znieczulenie zewnątrzoponowe do porodu naturalnego jest odrębnym świadczeniem finansowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia. NFZ płaci szpitalom ponad 1100 zł za każde takie znieczulenie. To jednak nie jedyny mechanizm zachęcający placówki do zwiększania dostępności tej procedury.

Szpitale, które zapewniają wyższy odsetek porodów naturalnych ze znieczuleniem, mogą liczyć na premie finansowe wpływające na wycenę wszystkich porodów w danej placówce. System opiera się na trzech progach:

• 10% porodów naturalnych ze znieczuleniem,

• 20%,

• 35%.

Każdy próg odpowiada zastosowaniu wyższych współczynników rozliczeniowych – odpowiednio 12%, 19% i 21% ceny porodu. Dla porównania, za poród naturalny NFZ płaci obecnie prawie 4600 zł, a za poród mnogi lub przedwczesny ponad 5000 zł, nie licząc kosztów hospitalizacji noworodka.

Oznacza to, że realny wzrost dostępności znieczulenia zewnątrzoponowego może znacząco poprawiać sytuację finansową szpitali – pod warunkiem, że są one w stanie zapewnić odpowiednią obsadę anestezjologiczną.

Dane z Wielkopolski pokazują wyraźny przełom w dostępie do porodu bez bólu. Jednocześnie ujawniają, że sam mechanizm finansowania nie wystarcza, by zapewnić równość dostępu w całym regionie. Kluczowe pozostają kwestie kadrowe, organizacyjne oraz priorytety zarządzających placówkami.

Rosnąca liczba znieczuleń zewnątrzoponowych jest sygnałem pozytywnej zmiany w polskiej opiece okołoporodowej – zmiany, która z perspektywy kobiet rodzących oznacza większe bezpieczeństwo, komfort i realny wybór sposobu przeżywania porodu.