Polki badają się dwa razy rzadziej niż Europejki. Fundacja Alivia bije na alarm w Pink October

Z bezpłatnej mammografii korzysta zaledwie 33 proc. Polek, podczas gdy w krajach Unii Europejskiej bada się nawet 70–80 proc. kobiet. To jeden z najniższych wyników w Europie, który przekłada się na późne diagnozy i wyższą śmiertelność z powodu raka piersi. Onkofundacja Alivia w kampanii „Dbaj o siebie pełną piersią!” apeluje o działania, które ułatwią kobietom dostęp do badań profilaktycznych.

Rak piersi jest najczęściej diagnozowanym nowotworem wśród kobiet w Polsce. Każdego dnia aż 55 Polek słyszy tę diagnozę, a rocznie z chorobą mierzy się ponad 20 tys. kobiet. Niestety, 8 tys. z nich umiera – często dlatego, że nowotwór wykryto zbyt późno.

Z danych Onkofundacji Alivia wynika, że tylko 33 proc. kobiet w wieku 45–74 lat wykonuje darmową mammografię, podczas gdy w krajach Unii Europejskiej badania przesiewowe obejmują średnio 70 proc. kobiet. Dla porównania: w Danii bada się ponad 80 proc. kobiet, w Wielkiej Brytanii – 70 proc.

Różnice w zgłaszalności na badania mammograficzne są widoczne nie tylko między województwami, ale nawet między sąsiadującymi gminami. Najlepsze wyniki osiągają województwa północne i zachodnie – w Wielkopolsce bada się ponad 40 proc. kobiet, podobnie na Pomorzu i Kujawach.

Zupełnie inaczej jest na południu i wschodzie kraju – na Podkarpaciu, Podlasiu i w Małopolsce na badania zgłasza się zaledwie 23–27 proc. kobiet. W niektórych powiatach oznacza to, że z darmowej mammografii korzysta mniej niż jedna na pięć uprawnionych pań.

Widać też kontrasty w obrębie jednego miasta. W Łodzi w dzielnicy Śródmieście bada się 31 proc. kobiet, a na Widzewie – 44 proc.

Eksperci zwracają uwagę na paradoks: w Polsce na raka piersi choruje mniej kobiet niż w krajach zachodnich, ale umiera ich więcej. Wynika to właśnie z niskiej zgłaszalności na badania i późnych diagnoz.

Według danych OECD śmiertelność z powodu raka piersi w Polsce w 2021 roku była o 5 punktów procentowych wyższa niż średnia unijna. Choć w ostatniej dekadzie spadła o 8 punktów proc., to w krajach UE spadek wyniósł aż 16 punktów proc.

Eksperci Alivii podkreślają, że za taki stan rzeczy odpowiada niewydolny system opieki zdrowotnej i brak skutecznej edukacji zdrowotnej. Długie kolejki do specjalistów, ograniczony dostęp do diagnostyki i niska świadomość kobiet sprawiają, że rak piersi jest rozpoznawany w zaawansowanym stadium.

Rak piersi wykryty we wczesnym stadium daje ponad 90 proc. szans na wyleczenie. Dlatego Alivia w ramach Miesiąca Świadomości Raka Piersi (Pink October) prowadzi kampanię edukacyjną „Dbaj o siebie pełną piersią!”, której celem jest zachęcenie kobiet do regularnych badań.

Na stronie kampanii alivia.org.pl/kampania/pink-october-2025 można znaleźć praktyczne informacje o profilaktyce i diagnostyce raka piersi.

Fundacja apeluje o konkretne zmiany: przywrócenie indywidualnych zaproszeń na mammografię, usprawnienie rejestracji przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) oraz większe zaangażowanie lekarzy POZ i medycyny pracy w promocję badań profilaktycznych.

Według ekspertów to właśnie powszechne badania, szybka diagnostyka i większa świadomość społeczna mogą realnie obniżyć śmiertelność z powodu raka piersi w Polsce.