Pierwsza kobieta wyleczona z HIV

Na świecie z wirusem HIV zmaga się około 38 mln osób. W samym 2020 roku wykryto 1,5 mln nowych zakażeń. Pomoc takim pacjentom jest możliwa dzięki zastosowaniu leków antyretrowirusowych. Terapia pozwala opanować wirusa, jednak całkowita jego eliminacja nie była do tej pory możliwa. W ostatnim czasie świat obiegła informacja dotycząca pokonania wirusa HIV u pierwszej kobiety. Zastosowana terapia przeszczepu komórek macierzystych z kwi pępowinowej to kolejna po projektowanej szczepionce metoda, stanowiąca wyczekiwany zwrot w walce z chorobą.

Pierwszą wyleczoną kobietą jest zmagająca się dodatkowo z białaczką Amerykanka. U pacjentki zastosowano przeszczep komórek krwiotwórczych zawartych w krwi pępowinowej. Terapia stosowana w leczeniu nowotworu szpiku kostnego pozwoliła wyeliminować wirusa z organizmu kobiety. Do tej pory to trzecia osoba na świecie, u której udało się zwalczyć chorobę.

Walka z nowotworem pozwoliła pokonać HIV

Wcześniej wirusa udało się pokonać u dwóch mężczyzn, także zmagających się z chorobą nowotworową. Zastosowane u nich leczenie polegało na przeszczepie szpiku kostnego. Zawarta w nim mutacja CCR5 pozwoliła wyeliminować z organizmu wirusa HIV. Przeszczep okazał się być zatem także ratunkiem w walce z wirusem, z którym zmagali się mężczyźni. Pierwszy z nich był wolny od wirusa przez 10 lat, w 2020 roku zmarł jednak na raka. Drugi jest w stanie remisji od 2 lat.

Ratunkiem przeszczep komórek macierzystych

Pierwsza wyleczona kobieta, z powodu zdiagnozowanego u siebie zakażenia, od 10 lat przyjmowała leki antyretrowirusowe. Choć kurację uważa się za bardzo skuteczną, nie daje ona szans na całkowite wyleczenie. Ponadto, w celu utrzymania pożądanego efektu terapeutycznego należy stosować ją przez całe życie. 

W 2017 r. u kobiety zdiagnozowano ostrą białaczkę szpikową. Chora wymagała przeszczepu szpiku kostnego, jednak z powodu tego, że kobieta jest mulatką, znalezienie dla pacjentki dawcy okazało się być trudne. W związku z tym lekarze postanowili zastosować u niej przeszczep komórek krwiotwórczych znajdujących się w krwi pępowinowej. Na świecie, procedura ta, to coraz popularniejsza praktyka. Do tej pory przeprowadzono ponad 35 tys. takich transplantacji.

Komórki krwi pępowinowej mają tę przewagę, iż nie muszą być idealnie dobrane pod względem zgodności tkankowej. Są one jednak trudniejsze do przeszczepienia. Do produkcji nowych komórek odpornościowych potrzeba także kilku tygodni. 

Przeszczepione komórki krwi pępowinowej zawierały wspomnianą już mutację CCR5, chroniącą przed zakażeniem wirusem HIV. Kombinacja ta występuje jedynie u około 5 proc. osób. Poprzez produkcję komórek odpornościowych wirus został wyeliminowany z organizmu pacjentki. Wejście do komórek zostało niejako zablokowane, stąd wirus nie mógł dalej się namnażać. 

Przypadek wyleczonej kobiety, jest częścią badania prowadzonego m.in. przez naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego. W przedsięwzięciu uczestniczy 25 zakażonych wirusem HIV osób, które przeszły przeszczep komórek macierzystych pobranych z krwi pępowinowej. Terapię tę stosuje się najczęściej w leczeniu nowotworów, ale wspomniany przypadek potwierdza, że wyleczenie wirusa HIV jest możliwe. Istotnym jest jednak, aby przeszczepiane komórki były odporne na wirusa HIV.

Amerykanka przestała stosować leki antyretrowirusowe. Wykonane dotąd badania, przez kolejne miesiące nie wykryły w jej organizmie wirusa HIV. 

Pierwsze testy szczepionki

Pod koniec ubiegłego roku Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków dopuściła do użytku preparat służący jako profilaktyka przedekspozycyjna, skierowana przeciwko wirusowi HIV.  Środek jest pierwszym tego typu lekiem podawanym dożylnie, docelowo w odstępie dwumiesięcznym, zapewniającym ochronę przed zakażeniem.

Wciąż trwają także prace nad skuteczną szczepionką mRNA przeciwko wirusowi HIV, której działanie miałoby być zbliżone do mechanizmu działania znanego nam już preparatu przeciwko COVID-19. Pierwsze testy na zwierzętach szczepionki przebiegły pomyślnie, czyniąc preparat bardzo obiecującym. Wyzwaniem jest jednak to, że wirus HIV stanowi skomplikowany patogen, stąd m.in. prace nad skuteczną szczepionką przeciwko HIV trwają tak długo. Przedstawione w ubiegłym roku wyniki innych badań wykazały, iż testowany ówcześnie preparat okazał się nie być wystarczająco skuteczny.

W poniedziałek Narodowy Instytut Alergii i Chorób Zakaźnych będący częścią Narodowego Instytutu Zdrowia poinformował, iż rozpoczął badanie kliniczne 1 fazy oceniające trzy eksperymentalne szczepionki przeciwko HIV, oparte na technologii mRNA.

W badaniu weźmie udział 108 niezakażonych wirusem HIV osób dorosłych. Etap ten ma pokazać, czy szczepionki będą bezpieczne oraz wywołają właściwą odpowiedź immunologiczną. Oczekuje się, że badanie kliniczne zostanie zakończone w połowie przyszłego roku.

Polecamy także: