Niewydolność serca to poważne wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej w Polsce - raport

W ciągu pięciu lat konieczne było podwojenie nakładów finansowych na leczenie chorych z niewydolnością serca – wynika z opublikowanego przez Asocjację Niewydolności Serca PTK raportu pt. „Niewydolność serca w Polsce 2014-2021”. Jest kontynuacją oceny sytuacji pacjentów z tym schorzeniem z poprzednich lat.

W raporcie wskazano, że choroby układu sercowo-naczyniowego stanowią poważne wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej, gdyż są główną przyczyną wszystkich zgonów w Polsce (aktualnie ok. 35%). Według ostatnich danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) i Ministerstwa Zdrowia w 2021 roku na pierwszym miejscu wśród wszystkich zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych znajdowała się niewydolność serca. Z perspektywy zdrowia publicznego niewydolność serca jest zatem istotnym problemem: wiąże się z wysoką chorobowością i znaczną liczbą hospitalizacji, a także jest obarczona wysoką śmiertelnością - wskazują eksperci.

Wczesne wykrycie choroby to szybsza i bardziej skuteczna opieka długoterminowa, a w konsekwencji niższe koszty powikłań lub zaostrzeń przebiegu HF. Pacjent z HF powinien pozostawać pod stałą opieką medyczną z możliwością regularnych kontroli stanu zdrowia – w ambulatorium, w tym dodatkowo poprzez rozwiązania telemedyczne lub monitoring.

Wykładnikiem zaawansowania niewydolności serca są hospitalizacje z powodu zaostrzeń choroby. Według danych z lat 2012-2018 większość hospitalizacji z powodu tej choroby (82%) została przeprowadzona w trybie przyjęcia nagłego. Można przypuszczać, że po 2018 roku odsetek ten utrzymywał się na zbliżonym poziomie. Niestety, dane dotyczące ogólnej liczby hospitalizacji nie pozwalają na oszacowanie pełnej skali najistotniejszego problemu, jakim są powtarzające się hospitalizacje.

Z raportu wynika, że 75 lat to średni wiek chorych z niewydolnością serca. Jak podkreślają eksperci, konieczność hospitalizacji świadczy o pogarszaniu się choroby. Prof. Lelonek zauważyła, że mamy trzykrotnie wyższy poziom hospitalizacji w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców niż inne państwa. Podkreśliła, że wzrastają koszty opieki nad chorymi z niewydolnością serca. W 2019 r. wyniosły 1,6 mld zł.  W ciągu pięciu lat wzrosły o ponad sto procent. Koszt hospitalizacji stanowi 90% tych wydatków.

Prof. Jadwiga Nessler, pełnomocnik ZG PTK ds. Kompleksowej opieki nad Pacjentami z Niewydolnością Serca tłumaczy, jak ważne jest kompleksowe zajęcie się pacjentem z niewydolnością serca.

Prof. Nessler postuluje wprowadzenie opieki paliatywnej dla pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca.

W ramach przeprowadzonej analizy przeprowadzonej przez MZ i NFZ zebrano dane o leczeniu ponad 1 mln chorych z rozpoznaniem głównym lub współistniejącym niewydolności serca (większość pacjentów była leczona w ramach więcej niż jednego rodzaju świadczeń). Łączna liczba udzielonych świadczeń dla tych chorych przekroczyła 9,2 mln. Średnia liczba świadczeń na pacjenta wynosiła 8, zaś mediana była równa 4, zarówno dla pacjentów, którzy kontynuowali leczenie jak i tych, którzy je zakończyli z powodu zgonu.

Najwięcej spośród 9,2 mln świadczeń zostało udzielonych w POZ (48%), następnie leczenia szpitalnego (22%) oraz świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych (15%) w ramach opieki długoterminowej. Liczba świadczeń udzielonych w ramach AOS była prawie dwukrotnie niższa niż tych udzielonych w ramach leczenia szpitalnego. Analizując chronologię udzielanych świadczeń stwierdzono, że w przypadku świadczeń udzielonych po sobie w ramach tego samego rodzaju świadczeń, najczęściej powtarzają się świadczenia udzielane w POZ, co wskazuje, że chorzy z niewydolnością serca znajdują się w Polsce przede wszystkim pod opieką lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Dane NFZ wskazują, że rozpoznanie niewydolności serca jest najczęściej stawiane w ramach leczenia szpitalnego. W latach 2014-2021 odsetek pacjentów z nowo rozpoznaną niewydolnością serca w ramach tych świadczeń wzrósł z 39% do 51%. W tym samym czasie coraz mniejszy odsetek pacjentów z niewydolnością serca rozpoznawanych jest w ramach POZ (spadek z 44% do 29%). Tylko ok. 12-15% chorych z tą chorobą ma stawiane rozpoznanie w ramach AOS, a ok. 4% w ramach świadczeń innego typu. Dane te wskazują, że pacjenci mają stawiane rozpoznanie niewydolności serca w związku z pogorszeniem stanu klinicznego, zwykle w trakcie hospitalizacji.

Prof. Piotr Jankowski z Katedry Chorób Wewnętrznych i Gerontokardiologii w Warszawie ograniczenie kosztów widzi w szeroko zakrojonej profilaktyce.

Profesor podkreśla, że konieczne są zmiany w podejściu do leczenia osób po zawale serca.