Onkologia na papierze – raport Alivii ujawnia systemowe porażki Strategii Onkologicznej

Fundacja Alivia opublikowała krytyczny raport na temat realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) w latach 2020–2024. Choć wiele zadań zostało formalnie zakończonych, w życiu pacjentów onkologicznych niewiele się zmieniło. Kolejki, brak koordynacji leczenia i nierówności regionalne nadal są codziennością, mimo że sejmowa Komisja Zdrowia jednogłośnie przyjęła rządowe sprawozdanie za 2024 rok.

Narodowa Strategia Onkologiczna miała być przełomem – całościowym planem naprawy polskiej onkologii. Tymczasem raport Fundacji Alivia pt. „Odhaczone zadania – niespełnione obietnice” pokazuje, że dla pacjentów niewiele się zmieniło. Zadania są „odhaczone”, ale realnych efektów brakuje.

Nie zrealizowano podstawowych celów: nie zwiększyła się zgłaszalność na badania przesiewowe, nie poprawił się dostęp do nowoczesnej diagnostyki, a chorzy wciąż nie mają pewności, że są leczeni według aktualnych standardów.

Zgodnie z danymi Alivii, wyniki profilaktyki wypadają dramatycznie słabo:

• mammografia – 33% zgłaszalności zamiast planowanych 60%,

• cytologia – 14% (plan: 60%),

• kolonoskopia – 11% (plan: 30%).

W szczepieniach przeciw HPV osiągnięto zaledwie 11% przy zakładanym celu 60%. Rośnie także odsetek osób palących – 30,8% mężczyzn i 27,1% kobiet w 2022 roku – mimo że Strategia miała ograniczyć użycie wyrobów tytoniowych.

Wszystko to pokazuje, że choć Strategia miała ambitne założenia, nie przełożyły się one na działania skuteczne populacyjnie.

Fundacja wskazuje pięć kluczowych błędów, które podważyły sens Strategii:

1. Brak mierników sukcesu – zadania uznawane za „zrealizowane”, mimo że nie przyniosły żadnych efektów dla pacjentów.

2. Redefinicje celów i zmiany terminów – rozmywanie odpowiedzialności przez przesuwanie działań w czasie.

3. Formalizm – działania symboliczne (np. materiały edukacyjne) traktowane jak realne reformy.

4. Nierówności regionalne – jakość leczenia zależy od miejsca zamieszkania.

5. Brak niezależnej oceny – Ministerstwo Zdrowia samo siebie ocenia, bez udziału niezależnych ekspertów czy organizacji pacjenckich.

   Reklama

Bez rzetelnego monitoringu trudno mówić o skuteczności jakiejkolwiek polityki zdrowotnej.

8 lipca sejmowa Komisja Zdrowia jednogłośnie przyjęła sprawozdanie z realizacji Strategii. Wiceminister Marek Kos skupił się na formalnych osiągnięciach, nie odnosząc się do pytań Alivii o przyszłość i konkrety.

Tymczasem pacjenci wciąż czekają. Czekają na diagnozę, na leczenie, na system, który nie będzie ich zmuszał do szukania pomocy w internecie i zbiórek online.

Fundacja Alivia przypomina: rak to już najczęstsza przyczyna zgonów wśród osób w wieku produkcyjnym. Rocznie nowotwór diagnozuje się u ponad 180 tysięcy Polaków, a ok. 1,17 mln osób żyje z chorobą nowotworową.

Bez odwagi decydentów, bez współpracy z pacjentami i ekspertami, Strategia pozostanie zbiorem niespełnionych obietnic.

Raport Alivii dostępny jest na stronie: www.alivia.org.pl