Nowe RNA pomaga rakowi jamy ustnej przetrwać chemioterapię – odkrycie naukowców z Chin

Chińscy badacze odkryli nowy mechanizm, dzięki któremu rak jamy ustnej staje się odporny na leczenie. Chodzi o cząsteczkę RNA o nazwie EUDAL, która pomaga komórkom nowotworowym przetrwać w warunkach niedotlenienia i unikać działania chemioterapii. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie "International Journal of Oral Science".

Rak jamy ustnej to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów głowy i szyi. Mimo coraz lepszych metod leczenia, wskaźniki przeżycia pacjentów wciąż pozostają niskie – głównie z powodu szybkiego rozwoju oporności na chemioterapię. Naukowcy z Jiao Tong University w Szanghaju odkryli jednak nowy element tej układanki – długi niekodujący RNA nazwany EUDAL (EGFR ubiquitination- and degradation-associated lncRNA).

Jak się okazało, EUDAL odgrywa kluczową rolę w przetrwaniu komórek raka jamy ustnej w warunkach niedotlenienia, które często pojawia się wewnątrz guzów wraz z ich wzrostem.

Zespół pod kierunkiem prof. Zhiyuana Zhanga i doc. Qina Xu wykazał, że niedobór tlenu może sam w sobie aktywować receptor naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) – białko odpowiadające za wzrost i przeżycie komórek. Zazwyczaj EGFR włącza się dopiero po otrzymaniu sygnałów z zewnątrz, jednak badacze zauważyli, że w komórkach raka jamy ustnej działa on także bez typowych bodźców.

Dzieje się tak dlatego, że EUDAL wiąże się z EGFR i blokuje jego naturalny rozkład. W efekcie receptor pozostaje aktywny, uruchamiając dalsze szlaki sygnałowe – STAT3/BNIP3 – które promują tzw. autofagię, czyli proces pozwalający komórkom przetrwać stres i działanie leków.

Eksperymenty laboratoryjne i badania na zwierzętach potwierdziły, że wysoki poziom EUDAL w komórkach nowotworowych wiąże się z opornością na cisplatynę, jeden z najczęściej stosowanych leków w terapii raka jamy ustnej. Po zablokowaniu EUDAL komórki odzyskiwały wrażliwość na leczenie, a guzy zaczynały się zmniejszać.

Podobne wyniki uzyskano w badaniach klinicznych – u pacjentów z wysokim poziomem EUDAL, aktywnego EGFR i STAT3 odnotowano znacznie gorszą odpowiedź na chemioterapię opartą na platynie.

Odkrycie EUDAL otwiera nową drogę w walce z nowotworami jamy ustnej. Pomiar poziomu tego RNA może w przyszłości pomóc lekarzom przewidzieć, którzy pacjenci nie zareagują dobrze na standardową terapię i wymagają innego podejścia.

Naukowcy sugerują też, że blokowanie EUDAL lub jego szlaku sygnałowego mogłoby zwiększyć skuteczność leczenia, zwłaszcza w połączeniu z inhibitorami STAT3 lub autofagii. Choć do zastosowania tych odkryć w praktyce klinicznej potrzebne są dalsze badania, jedno jest pewne – RNA, które do tej pory uchodziło za „cichego obserwatora”, może odegrać kluczową rolę w pokonaniu oporności na chemioterapię.