Nowe przepisy dotyczące orzekania o niepełnosprawności obowiązują – co się zmienia?

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wprowadza istotne zmiany, m.in. w zakresie minimalnego czasu ważności orzeczeń, szczególnie dla osób z rzadkimi chorobami genetycznymi i zespołem Downa. Nowe regulacje dotyczące orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wchodzą w życie dziś.

Nowe rozporządzenie dotyczy dwóch głównych grup: dzieci do 16. roku życia (zmiany w wydawaniu orzeczeń o niepełnosprawności) i osób powyżej 16. roku życia – nowe zasady określania stopnia niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany, lekki).

Zgodnie z nowymi przepisami minimalny okres ważności orzeczenia dla dziecka to 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 16. roku życia. Natomiast w przypadku rzadkich chorób genetycznych i zespołu Downa orzeczenie może być wydane na cały okres do 16. roku życia.

Dłuższy okres orzeczenia przysługuje, jeśli u dziecka potwierdzono rzadką chorobę genetyczną o jednorodnym i niezmiennym przebiegu (wymienioną w załączniku do rozporządzenia) i Zespół Downa.

Dla starszych osób z niepełnosprawnością wprowadzono następujące zmiany: w przypadku rzadkich chorób genetycznych i zespołu Downa orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może być wydane na co najmniej 7 lat. Nadal istnieje możliwość uzyskania orzeczenia na stałe, jeśli stan zdrowia na to pozwala.

Rozporządzenie zawiera załącznik z listą rzadkich chorób genetycznych, które uprawniają do wydania orzeczenia na dłuższy okres. Choroby te charakteryzują się jednorodnym i niezmiennym przebiegiem, co oznacza, że nie ulegają znaczącej poprawie ani pogorszeniu.

Na liście umieszczono m.in.: zespół Downa, wrodzony brak kończyny górnej, mukowiscydozę, zespół Retta, wrodzoną ślepotę Lebera, wczesną postać choroby Parkinsona, zespół Angelmana, ciężką wrodzoną łamliwość kości, wodogłowie wrodzone, ciężką hemofilię A.

Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych będzie monitorował prawidłowe stosowanie nowych zasad przez zespoły orzekające. Ponadto Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad projektem „Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności oraz form wsparcia”, finansowanym z Funduszy Europejskich. Celem jest stworzenie bardziej przyjaznego systemu, lepiej odpowiadającego na indywidualne potrzeby osób z niepełnosprawnościami.

Nowe przepisy mają uprościć procedury i zmniejszyć częstotliwość konieczności odnawiania dokumentów dla osób z trwałymi schorzeniami. To ważny krok w kierunku lepszego wsparcia osób niepełnosprawnych i ich rodzin.

Jakie wchodzi nowe świadczenie z orzeczeniem o niepełnosprawności?

Nowe przepisy nie wprowadzają dodatkowego świadczenia finansowego, ale zmieniają zasady wydawania orzeczeń – przede wszystkim wydłużają minimalny czas ich ważności, co ma ułatwić korzystanie ze wsparcia i ograniczyć konieczność częstych wizyt w zespołach orzekających.

Co nowego dla niepełnosprawnych w 2025 roku?

Od 2025 roku obowiązuje:

• minimalny okres ważności orzeczenia dla dzieci – 3 lata,
• dla osób z rzadkimi chorobami genetycznymi i zespołem Downa – orzeczenie może być ważne do ukończenia 16 lat (dzieci) lub co najmniej 7 lat (dorośli),
• możliwość orzeczeń na stałe przy trwałych schorzeniach.

Na jakie choroby można uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności?

W rozporządzeniu wskazano 208 rzadkich chorób genetycznych i schorzeń o niezmiennym przebiegu. Należą do nich m.in.: zespół Downa, mukowiscydoza, zespół Retta, wrodzona ślepota Lebera, ciężka hemofilia A, zespół Angelmana, wrodzona łamliwość kości czy wrodzony brak kończyny.

Jakie są nowe zasady orzeczenia o niepełnosprawności?

• Dzieci do 16 lat – minimalny czas ważności orzeczenia to 3 lata, z możliwością wydania do pełnoletności w przypadku rzadkich chorób i zespołu Downa.
• Osoby powyżej 16 lat – orzeczenia wydawane na co najmniej 7 lat w tych samych przypadkach.
• Nadal obowiązuje możliwość orzeczenia bezterminowego, gdy stan zdrowia jest nieodwracalny.

Kto będzie nadzorował stosowanie nowych przepisów?

Za prawidłową realizację nowych zasad odpowiada Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, który będzie monitorował pracę zespołów orzekających.

Czy planowane są dalsze zmiany w systemie orzekania?

Tak. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowuje projekt „Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności oraz form wsparcia”, finansowany z Funduszy Europejskich. Jego celem jest stworzenie bardziej przyjaznego systemu, dopasowanego do indywidualnych potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Dlaczego wprowadzono nowe przepisy?

Celem reformy jest:

• ułatwienie życia rodzinom poprzez wydłużenie okresu ważności orzeczeń,
• zmniejszenie biurokracji i częstotliwości odnawiania dokumentów,
• dostosowanie systemu do osób z chorobami, które mają trwały i niezmienny przebieg.