Nobel z medycyny 2025 dla badaczy odporności. Brunkow, Ramsdell i Sakaguchi odkryli kluczowy mechanizm

Tegoroczny Nobel w dziedzinie medycyny trafił do trójki naukowców – Mary E. Brunkow, Freda Ramsdella i Shimona Sakaguchiego – za odkrycia dotyczące mechanizmów tolerancji obwodowej układu odpornościowego. Ich prace pomogły zrozumieć, w jaki sposób organizm chroni się przed autoagresją i chorobami autoimmunologicznymi. To kolejne odkrycie nagrodzone przez Komitet Noblowski, które ma kluczowe znaczenie dla rozwoju współczesnej immunologii i medycyny spersonalizowanej.

Instytut Karolinska w Sztokholmie ogłosił, że Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny 2025 otrzymali Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi. Uhonorowano ich za odkrycia dotyczące tolerancji obwodowej układu odpornościowego, czyli mechanizmu, dzięki któremu organizm potrafi odróżniać własne komórki od obcych i nie niszczyć zdrowych tkanek.

To właśnie badania tych naukowców doprowadziły do lepszego zrozumienia chorób autoimmunologicznych, takich jak cukrzyca typu 1, stwardnienie rozsiane czy toczeń. Mechanizmy tolerancji immunologicznej stanowią też fundament nowoczesnych terapii immunosupresyjnych i immunoonkologicznych.

Odkrycia Brunkow, Ramsdella i Sakaguchiego koncentrowały się na tzw. limfocytach T regulatorowych (Treg) – komórkach, które hamują nadmierną aktywność układu odpornościowego. To one odpowiadają za to, że nasz organizm nie zaczyna zwalczać samego siebie.

Dzięki badaniom tej trójki naukowców możliwe stało się opracowywanie terapii, które przywracają równowagę immunologiczną u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi, a także wykorzystywanie Treg w medycynie transplantacyjnej i leczeniu stanów zapalnych.

To odkrycie uznano za kamień milowy w rozwoju immunologii – dziedziny, która w ostatnich dekadach przyniosła jedne z największych postępów w medycynie klinicznej.

Nagroda Nobla przyznawana jest od 1901 roku i od ponad wieku pozostaje symbolem najwyższego uznania w świecie nauki. Jak przypomniał rektor Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Alojzy Nowak, prestiż nagrody wynika nie tylko z tradycji, ale z idei, która przyświecała jej fundatorowi.

Jak dodał, znaczenie Nobla polega także na uhonorowaniu twórców literatury i działaczy społecznych, którzy swoimi działaniami przyczyniają się do dobra wspólnego.

Komitet Noblowski co roku nagradza badania, które zmieniają sposób myślenia o człowieku i świecie. Rok wcześniej wyróżnienie otrzymali Victor Ambros i Gary Ruvkun za odkrycie mikroRNA – cząsteczek odgrywających kluczową rolę w regulacji genów. Ich prace umożliwiły m.in. opracowanie testów diagnostycznych w onkologii i medycynie precyzyjnej.

Tegoroczny wybór pokazuje, że nauka nad układem odpornościowym wciąż pozostaje jednym z najdynamiczniej rozwijających się obszarów współczesnej biologii i medycyny.

W poniedziałek Komitet Noblowski ogłosił laureatów w dziedzinie medycyny, ale to dopiero początek tzw. tygodnia Noblowskiego. We wtorek przyznana zostanie nagroda w dziedzinie fizyki, w środę – chemii, w czwartek – literatury, a w piątek poznamy laureata Pokojowej Nagrody Nobla.

W kolejnym tygodniu Bank Szwecji im. Alfreda Nobla ogłosi nazwiska zwycięzców w kategorii nauk ekonomicznych.

Jak co roku, uroczyste wręczenie wszystkich nagród odbędzie się 10 grudnia – w rocznicę śmierci Alfreda Nobla – w Sztokholmie i Oslo.