Naukowcy studzą emocje po kontrowersyjnej wypowiedzi Donalda Trumpa. "Źle się stało" komentuje prof. dr hab. Agnieszka Małgorzata Szuster-Ciesielska

W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała dyskusja dotycząca bezpieczeństwa stosowania paracetamolu w ciąży. Powodem było stwierdzenie byłego prezydenta USA Donalda Trumpa, jakoby zażywanie tego popularnego leku na wczesnym etapie ciąży mogło mieć związek z rozwojem autyzmu u dzieci. Eksperci nie kryją oburzenia – ich zdaniem to nie tylko dezinformacja, ale też realne zagrożenie dla zdrowia publicznego.

Polityczne wypowiedzi miały nawiązywać do wyników badań opublikowanych m.in. przez naukowców z Harvardu i Mount Sinai na łamach czasopisma „Environmental Health”. W publikacji sugerowano potencjalny związek między spożywaniem paracetamolu (acetaminofenu, handlowa nazwa: Tylenol) a rozwojem autyzmu.

Słowo „sugerowano” ma tu kluczowe znaczenie. Bo jak wyjaśnia prof. Szuster-Ciesielska, duże i solidne badania nie potwierdziły takiego związku.

Dodatkowo przeanalizowano przypadki rodzeństwa, gdzie jedno dziecko było narażone na paracetamol w życiu płodowym, a drugie nie. Nie wykryto żadnego istotnego związku między stosowaniem leku a późniejszym rozwojem autyzmu.

Podobne wnioski przyniosło niedawne badanie z Japonii obejmujące ponad 200 tys. dzieci, również z zastosowaniem analizy rodzeństwa – i także nie potwierdzono związku między paracetamolem a autyzmem, ADHD czy niepełnosprawnością intelektualną.

Choć ciąża to okres, w którym powinno się unikać nadmiaru leków, to paracetamol jest od lat uznawany za najbezpieczniejszy lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy dla kobiet ciężarnych.

Niepokojące jest to, że tego rodzaju niezweryfikowane informacje – nawet jeśli później zostają obalone – potrafią utrzymywać się w świadomości społecznej przez wiele lat. Najlepszym przykładem jest fałszywe powiązanie szczepionek z autyzmem, które – mimo naukowych dementi – nadal krąży w mediach społecznościowych i niektórych środowiskach rodzicielskich.

Warto również zrozumieć, skąd bierze się rosnąca liczba diagnoz zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD). Jak tłumaczy ekspertka, nie oznacza to nagłego „wzrostu zachorowań”, lecz raczej poszerzenie definicji autyzmu oraz lepszą świadomość diagnostyczną.

Warto też zauważyć, że paracetamol nie był powszechnie stosowany przed latami 50. XX wieku, więc trudno go winić za rzekomy „wybuch epidemii autyzmu”.

Obecne dane naukowe nie potwierdzają związku między paracetamolem a rozwojem autyzmu, ADHD czy niepełnosprawności intelektualnej. Eksperci jednoznacznie wskazują, że jest to lek bezpieczny, o ile jest stosowany pod kontrolą lekarza i zgodnie z zaleceniami.

Rozpowszechnianie niepotwierdzonych teorii, szczególnie przez osoby publiczne, może mieć poważne konsekwencje zdrowotne, budząc niepotrzebny lęk i chaos informacyjny.