Naczelna Rada Lekarska krytykuje projekt ustawy o receptach. Lekarze chcą ostrzejszych zasad dla receptomatów

Naczelna Rada Lekarska przedstawiła obszerne uwagi do projektu ustawy o receptach, który przygotowało Ministerstwo Zdrowia. Lekarze pozytywnie oceniają próbę uporządkowania przepisów, ale jednocześnie domagają się skuteczniejszych działań przeciwko receptomatom, zmian w zasadach oznaczania refundacji leków oraz większej automatyzacji systemu recept. W stanowisku samorząd lekarski wskazał także na konieczność utrzymania recept rocznych i ograniczenia biurokracji związanej z wystawianiem recept.

W swoim stanowisku Naczelna Rada Lekarska pozytywnie oceniła sam pomysł stworzenia jednej ustawy o receptach.

Zdaniem samorządu lekarskiego obecnie przepisy dotyczące wystawiania i realizacji recept są rozproszone w wielu ustawach i rozporządzeniach. Dotyczy to m.in. Prawa farmaceutycznego, ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, ustawy refundacyjnej czy przepisów dotyczących przeciwdziałania narkomanii.

Według NRL przeciętny uczestnik systemu ochrony zdrowia nie ma możliwości sprawnego odnalezienia wszystkich regulacji dotyczących recept. Dlatego stworzenie jednego aktu prawnego ma zwiększyć przejrzystość systemu.

Najwięcej uwag dotyczyło działalności tzw. receptomatów. Według lekarzy projekt ustawy nie zawiera rozwiązań, które skutecznie ograniczałyby masowe wystawianie recept wyłącznie na podstawie ankiet internetowych, bez rzeczywistego kontaktu lekarza z pacjentem.

Naczelna Rada Lekarska przypomniała ustalenia opublikowanego we wrześniu 2024 roku Raportu Zespołu ds. Preskrypcji i Realizacji Recept. W dokumencie wskazano, że konieczne są systemowe zabezpieczenia przed wykorzystywaniem telemedycyny do obchodzenia zasad bezpiecznego przepisywania leków.

Samorząd proponuje, aby recepty wystawiane podczas teleporady wymagały przeprowadzenia pełnego wywiadu medycznego. Podkreślono również, że:

„Wywiad medyczny nie może być ograniczony do ankiety wypełnionej i przesłanej przez pacjenta”.

Jednym z najważniejszych postulatów jest zaostrzenie zasad wystawiania recept na substancje psychotropowe i środki odurzające.

Według propozycji NRL recepty na takie preparaty nie powinny być wystawiane podczas standardowej teleporady, z wyjątkiem sytuacji związanych z kontynuacją leczenia potwierdzoną dokumentacją medyczną.

Lekarze postulują również, aby przy wystawianiu takich recept zdalnie obowiązkowy był kontakt z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku.

Kolejnym ważnym tematem jest refundacja leków. Samorząd lekarski od lat stoi na stanowisku, że obowiązek określania poziomu odpłatności nie powinien spoczywać na lekarzach. Zdaniem NRL lekarz powinien koncentrować się na diagnozie i leczeniu, a nie na analizowaniu zasad refundacyjnych.

Pozytywnie oceniono jednak rozwiązania przewidziane w projekcie ustawy, które zakładają wykorzystanie specjalnego narzędzia informatycznego do automatycznego określania poziomu refundacji.

Lekarze oczekują jednak dalszej automatyzacji systemu i ograniczenia liczby pytań zadawanych podczas wystawiania recept.

W stanowisku zwrócono uwagę na potrzebę rozbudowy systemu P1. Zdaniem NRL dane dotyczące uprawnień refundacyjnych, rozpoznań chorób czy określonych parametrów klinicznych powinny być przechowywane w systemie centralnym. Dzięki temu lekarz nie musiałby wielokrotnie wprowadzać tych samych informacji przy każdej kolejnej recepcie.

Według samorządu takie rozwiązanie znacząco skróciłoby czas potrzebny na wystawianie dokumentów.

Negatywnie oceniono również propozycję obowiązkowego umieszczania na receptach rozpoznania według klasyfikacji ICD. Zdaniem lekarzy taki obowiązek wydłuży proces wystawiania recept, szczególnie u pacjentów cierpiących na wiele chorób jednocześnie. Samorząd wskazuje także na potencjalne problemy związane z ochroną danych osobowych oraz zachowaniem tajemnicy lekarskiej.

Pozytywnie oceniono utrzymanie możliwości wystawiania recept papierowych w określonych sytuacjach. Dotyczy to między innymi recept pro auctore i pro familiae, a także przypadków awarii systemów teleinformatycznych.

Według NRL całkowita rezygnacja z recept papierowych mogłaby utrudnić funkcjonowanie części lekarzy oraz zwiększyć obciążenie systemu ochrony zdrowia.

Samorząd lekarski zdecydowanie poparł pozostawienie możliwości wystawiania tzw. recept rocznych.

Projekt przewiduje możliwość przepisania ilości leku odpowiadającej maksymalnie 360 dniom terapii. Zdaniem lekarzy jest to rozwiązanie szczególnie ważne dla pacjentów przewlekle chorych oraz w sytuacji ograniczonego dostępu do niektórych specjalistów.

Pozytywnie oceniono również przepisy dotyczące adnotacji „nie zamieniać”.

Według projektu lekarz nadal będzie mógł wskazać konkretny lek, który powinien zostać wydany pacjentowi. Zamiana preparatu będzie możliwa wyłącznie w przypadku jego niedostępności oraz po uzyskaniu zgody lekarza wystawiającego receptę.

Oprócz uwag dotyczących kluczowych rozwiązań Naczelna Rada Lekarska wskazała również liczne błędy legislacyjne, nieaktualne odwołania do przepisów, problemy z numeracją artykułów oraz nieścisłości definicyjne.

Samorząd zaproponował także stworzenie systemu ostrzegającego lekarzy i farmaceutów o wcześniejszym przepisywaniu lub wykupywaniu przez pacjenta określonych leków, zwłaszcza środków odurzających oraz wybranych leków kardiologicznych.

Zdaniem lekarzy takie rozwiązanie mogłoby zwiększyć bezpieczeństwo terapii i ograniczyć ryzyko nadużyć związanych z przepisywaniem leków.