Czy nastolatek może się samodzielnie udać do psychologa?

Lekarz, psycholog wykonują zawody medyczne stąd gdy zgłasza się do nich młody człowiek, który skończył 16 lat, ale jest jeszcze niepełnoletni, to specjaliści muszą mieć zgodę opiekuna na leczenie czy poddanie testom psychologicznym.

Świadomość społeczeństwa na temat zdrowia psychicznego rośnie. Depresja, inne choroby psychiczne czy zaburzenia osobowości przestają być wstydliwym tematem i coraz więcej osób przyznaje się publicznie do tego, że korzysta z pomocy psychiatry, psychologa czy terapeuty.

Korzystanie z usług tych specjalistów staje się coraz powszechniejsze wśród dzieci i młodzieży. Co więcej, młodzi ludzie wręcz sami czasem proszą rodziców aby zorganizowali im konsultacje ze specjalistą od zdrowia psychicznego. Na porządku dziennym są już psycholodzy czy pedagodzy w szkołach. Czasem można pójść i poradzić się do nich, choć prawda jest taka, że w placówkach oświatowych, do których uczęszcza ponad 1000 -1500 dzieci i młodzieży, to dostanie się na konsultacje do psychologa czy pedagoga jest nie lada wyzwaniem.

I tu w głowach wielu specjalistów zaczynają się pojawiać dylematy prawne. Psycholodzy czy pedagodzy czasem poddają uczniów czy młodych pacjentów podczas konsultacji psychologicznych różnym testom.

Może samodzielnie, ale ze zgodą

Tymczasem zgodnie z art. 8 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta małoletni, który skończył 16 lat, ma prawo do współdecydowania o jego procesie leczniczym. Ten sam przepis stanowi jednak dalej, że małoletni powyżej 16 roku życia  owszem ma prawo do wykonania podstawowej czynności w systemie ochrony zdrowia, jak do samodzielnej wizyty u lekarza, ale  udzielenie porady musi mimo wszystko wyrazić zgodę opiekun/rodzic.

To, w jakiej formie powinna być wyrażona ta zgoda - czy na piśmie, czy w formie ustnej - zależy od tego, czy działanie specjalisty będzie wiązało się z jakimś ryzykiem dla pacjenta. W przypadku możliwości wystąpienia działań niepożądanych lub powikłań musi być wyrażona w formie pisemnej- mówi Michał Grabiec, radca prawny i specjalista od prawa medycznego. Wskazuje, że w przypadku poddania młodego człowieka, który skończył 16 lat, decydujące znaczenie będzie miało to kto mu to badanie przeprowadza bądź poddaje testowi.

-Jeśli jest to psycholog, to uznaje się go z zawód medyczny. W konsekwencji udziela świadczenia zdrowotnego młodemu człowiekowi i ten ostatni powinien przyjść ze zgodą od rodzica do jego gabinetu. Ale jeśli pedagog przeprowadza test młodemu człowiekowi, to nie musi od niego wymagać zgody, gdyż ten specjalista nie wykonuje zawodu medycznego. Psychiatra taką zgodę powinien mieć- wyjaśnia Michał Grabiec

.

Prawo do współdecydowania

Jeśli jednak małoletni pacjent zgłasza się, na przykład, na rutynową kontrolę bądź do lekarza POZ, przepisy ustawy o zawodzie lekarza dopuszczają wyrażenie zgody w sposób ustny oraz nawet poprzez takie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom  medycznym.

Dzięki prawu do współdecydowania o swoim leczeniu, małoletni powyżej 16 roku życia może sam zarejestrować się na wizytę do lekarza specjalisty, po otrzymaniu skierowania od lekarza podstawowej opieki. Specjalista nie podejmie jednak żadnych czynności medycznych bez uzyskania zgody od opiekuna/rodzica takiego pacjenta czy opiekuna. 

Pomimo ograniczonych zdolności do czynności prawnych, małoletni może za to  wykupić leki przepisane przez psychiatrę  na receptę-Jest to czynność związana ze sprawami życia codziennego. Recepta zawsze powinna powstawać w oparciu o decyzję terapeutyczną, a co za tym idzie - mamy podstawy domniemywać, że ordynacja dla tego pacjenta jest zasadna - mówi Rafał Janiszewski, ekspert ds. ochrony zdrowia

W przypadku zakupu leku, którego wydanie jest ograniczone wiekiem, farmaceuta może zażądać od małoletniego okazania dokumentu tożsamości. Jeśli młody pacjent nie zastosuje się do tej prośby, farmaceuta ma prawo odmówić mu sprzedaży medykamentu. Ponadto realizacja niektórych recept, np. tych na produkty lecznicze o silnym lub uzależniającym działaniu, powinna być wykonywana przy osobie pełnoletniej.