Menstruacja wpływa na mózg? Naukowcy ujawniają zaskakujące zmiany strukturalne

Nowe badania naukowców z Kalifornii pokazują, że cykl menstruacyjny wpływa na strukturę całego mózgu. Zmiany hormonalne, które zachodzą co miesiąc, modyfikują zarówno istotę białą, jak i szarą, a także płyn mózgowo-rdzeniowy. To pierwszy tak dokładny dowód na to, że menstruacja ma realny wpływ na anatomię mózgu, nie tylko na samopoczucie.

Zespół badaczy pod kierownictwem neurobiolożek Elizabeth Rizor i Viktoriyi Babenko z University of California w Santa Barbara przyjrzał się mózgom 30 kobiet w trakcie ich naturalnych cykli menstruacyjnych. W ramach eksperymentu wykonywano im rezonans magnetyczny w trzech kluczowych fazach cyklu: podczas menstruacji, owulacji i w fazie lutealnej. Jednocześnie mierzono stężenie hormonów we krwi.

Wyniki badań, opublikowane w 2023 roku w czasopiśmie Human Brain Mapping, pokazały, że struktura mózgu zmienia się wraz ze zmianami poziomu hormonów. Co ważne – nie tylko w obszarach znanych z dużej wrażliwości na hormony płciowe.

Badacze odkryli, że poziom hormonów wpływa m.in. na:

• objętość istoty szarej i białej,

• objętość płynu mózgowo-rdzeniowego,

• strukturę połączeń nerwowych, które przesyłają informacje w mózgu.

Tuż przed owulacją, kiedy rosną poziomy estradiolu i hormonu luteinizującego (LH), zaobserwowano zmiany w istocie białej. Może to oznaczać szybszy przepływ informacji między różnymi częściami mózgu. Z kolei wyższy poziom hormonu folikulotropowego (FSH), odpowiedzialnego za dojrzewanie komórek jajowych, wiązał się z pogrubieniem kory mózgowej. Progesteron, którego poziom rośnie po owulacji, powodował zwiększenie objętości tkanki mózgowej, a jednocześnie zmniejszenie ilości płynu mózgowo-rdzeniowego.

Choć wyniki są przełomowe, nie wiadomo jeszcze, co te zmiany oznaczają w praktyce dla codziennego funkcjonowania mózgu.

Podkreślają też, że potrzeba dalszych badań, by lepiej zrozumieć, jak cykliczne zmiany hormonalne wpływają na psychikę, pamięć, koncentrację czy emocje.

Przeciętna kobieta doświadcza miesiączki około 450 razy w życiu, a mimo to wiedza naukowa o jej wpływie na mózg nadal jest ograniczona. Jak zauważa zespół Rizor i Babenko:

Dodatkowo, nowe badania opublikowane w 2024 roku przez międzynarodowy zespół potwierdzają, że każda faza cyklu wywołuje wyraźne zmiany w mózgu, a ich skala zależy także od wieku danej osoby.