Kryzys zdrowia psychicznego na uczelniach. Co trzeci pracownik akademicki zmaga się z problemami

Kryzys zdrowia psychicznego na uczelniach w Polsce narasta – wynika z najnowszych danych zaprezentowanych w Sejmie. Według badań nawet 65 proc. studentów doświadcza objawów zaburzeń lękowych, a ponad 30 proc. kadry akademickiej mierzy się z różnymi zaburzeniami psychicznymi. Eksperci podkreślają, że to problem systemowy i apelują o zwiększenie nakładów na naukę oraz realne wsparcie dobrostanu psychicznego środowiska akademickiego.

Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Edukacji i Nauki wiceminister nauki Andrzej Szeptycki przedstawił dane, które pokazują skalę kryzysu psychicznego w środowisku akademickim. Z badań Uniwersytetu SWPS wynika, że od 30 do 65 proc. studentów odczuwa objawy zaburzeń lękowych, a ponad 20 proc. zmaga się z depresją. Problemy dotyczą też innych grup – ok. 20 proc. doktorantów odczuwa nasilony niepokój i bezsenność, a 31 proc. pracowników akademickich deklaruje różne formy zaburzeń psychicznych.
Jak podkreślił Andrzej Szeptycki, wskaźniki te są wyższe niż w wielu krajach na świecie.

Wiceminister poinformował, że MNiSW przeznaczy w latach 2024–2026 5,5 mln zł na projekty poprawiające dobrostan psychiczny na uczelniach. Wśród nich jest m.in. program „Strefa Komfortu” realizowany z Parlamentem Studentów RP, w ramach którego zapewniono już 1600 bezpłatnych cykli psychoterapii dla studentów. Szeptycki wymienił także inicjatywę “PhDWell” skierowaną do doktorantów.

Przewodniczący Komitetu Psychologii PAN prof. Wojciech Dragan ostrzegł, że w Polsce co piąty pracownik akademicki doświadcza silnego wypalenia zawodowego. Najbardziej narażone są osoby na początku kariery, kobiety, pracownicy obciążeni wieloma rolami oraz ci zatrudnieni na krótkie kontrakty.

Jak stwierdził ekspert, „skala problemów wyraźnie pokazuje, że to kwestie o charakterze strukturalnym, a nie indywidualnym”. Wymienił kluczowe czynniki: przeciążenie obowiązkami, brak wsparcia instytucjonalnego, presję ewaluacyjną oraz zbyt małą liczbę etatów.

Podczas posiedzenia głos zabrał również dr hab. Łukasz Gawęda, prof. Instytutu Psychologii PAN, który podkreślił, że bez zwiększenia nakładów na naukę trudno będzie poprawić sytuację. Zasugerował konieczność podniesienia finansowania sektora do 3 proc. PKB, dodając, że bez takiego kroku „fatalny dobrostan będzie się pogłębiał”.

Psycholog dr hab. Łukasz Okruszek, prof. IP PAN, mówił o trudnej sytuacji doktorantów. Wskazał, że niestabilne zatrudnienie oraz niepewne warunki życia sprzyjają poczuciu izolacji i wzrostowi problemów psychicznych. Podkreślił też, że nie można tego rozwiązać doraźnymi akcjami: „Nie jest tak, że możemy to załatwić owocowym czwartkiem czy treningiem mindfulness”.

Przewodniczący Polskiej Komisji Akredytacyjnej dr hab. Janusz Uriasz zauważył, że jednym z objawów kryzysu psychicznego studentów jest wysoki odsiew na pierwszym roku studiów. Wskazał też na konieczność objęcia opieką studentów zagranicznych oraz osób studiujących zdalnie.

Z kolei Szymon Łakomy z Parlamentu Studentów RP wskazał, że choć studenci pozytywnie oceniają dostęp do pomocy psychologicznej na uczelniach, dużo gorzej wypada wsparcie w sytuacjach nagłych – szczególnie gdy pomoc udzielana jest dopiero po tygodniu od zgłoszenia.