Krajowy Plan Transformacji niewiele zmieni w szpitalnictwie

Opublikowany niedawno przez resort zdrowia Krajowy Plan Tranformacji opisuje działania, jakie ministerstwo planuje podjąć w poszczególnych sektorach systemu ochrony zdrowia. Opisano również część dotyczącą szpitali. Czy plany ministerstwa realnie zmienią ten sektor?

Resort dostrzegł potrzebę odejścia od hospitalizacji na rzecz leczenia w warunkach ambulatoryjnych, jednak czy zaproponowane działania przyniosą rzeczywiste efekty?

Leczenie szpitalne

"Poziom możliwych do uniknięcia hospitalizacji w przypadku schorzeń, które można leczyć w warunkach ambulatoryjnych, należy do najwyższych w Europie i ukazuje braki w świadczeniu POZ" - ocenia MZ w KPT. Jak dodaje, Polska ma jeden z najwyższych w Europie wskaźników liczby łóżek szpitalnych przypadających na 100 tys. mieszkańców, a dodatkowo istotnym problemem jest kwestia ich niskiego obłożenia w większości obszarów kraju.

Najważniejsze potrzeby to zwiększenie dostępności badań diagnostycznych w warunkach ambulatoryjnych  (np. adekwatna wycena świadczeń, wskaźniki jakościowe), aby zmniejszyć liczbę nieuzasadnionych hospitalizacji.

"Zracjonalizować" liczbę łóżek

"Wraz ze wzrostem liczby pacjentów leczonych w AOS nastąpi spadek obłożenia łóżek na oddziałach szpitalnych, należy zatem zracjonalizować liczbę łóżek na oddziałach szpitalnych lub przekształcić je zgodnie z prognozami demograficznymi w łóżka opieki długoterminowej" - czytamy w dokumencie. 

Konieczny jest też - według MZ - dalszy proces centralizacji oraz koncentracji świadczeń w ośrodkach o odpowiednim zapleczu i doświadczeniu dla chorób rzadkich oraz innych chorób wymagających skomplikowanego oraz kompleksowego leczenia. Jednocześnie - jak czytamy - należy rozwijać formy planowe i jednodniowe w celu zabezpieczenia populacji w świadczenia zabiegowe przy jednoczesnej optymalizacji kosztów.

MZ zwraca też uwagę na potrzebę "szerszego wykorzystania wskaźników jakości udzielanych świadczeń, m.in. przez wzmocnienie roli akredytacji w ochronie zdrowia przy zapewnieniu aktualizacji jej standardów, wdrożenie systemu zgłaszania zdarzeń niepożądanych nieopartego na winie, a także nadanie większej wagi wskaźnikowi jakościowemu w algorytmie obliczającym kwoty umów, a w konsekwencji zwiększenie roli płacenia za jakość świadczeń".

Hasła, które wielokrotnie słyszeliśmy

O opinię na temat Krajowego Planu Transformacji i działań planowanych w zakresie leczenia szpitalnego zapytaliśmy Prezesa Polskiej Federacji Szpitali dra Jarosława J. Fedorowskiego.

- W KPT zostały zebrane rzeczy, które już wielokrotnie słyszeliśmy. To przede wszystkim kwestia zmiany systemu kierowania pacjentów na odpowiedni szczebel leczenia. Natomiast plan transformacji powiela obecny silosowy system, który w dalszym ciągu nie mówi o tworzeniu konsorcjów koordynowanej ochrony zdrowia (KKOZ). Mówi o koordynacji leczenia niektórych chorób, ale nie proponuje, aby zamiast silosów jak POZ, AOS, szpitale i opieka długoterminowa, wprowadzić KKOZ" - podkreśla dr J. Fedorowski.

Jak mówi, jednym z sygnalizowanych m.in. przez Federację problemów jest kwestia roli szpitali I poziomu zabezpieczennia, jako takich ośrodków pomocy doraźnej, które w KPT zostały nazwane jako ambulatoria.

- Skoro idziemy tutaj do przodu, a mamy już narzędzia telemedyczne, to wydaje się, że jeżeli postawilibyśmy właśnie na konsorcja koordynowanej ochrony zdrowia, wtedy nie musielibyśmy tworzyć kolejnego ogniwa systemu, kolejnego silosu, gdyż zintegrowane KKOZ tę pomoc 24-godzinną na odpowiednim poziomie byłyby w stanie skutecznie realizować - przekonuje.

Dodatkowe kadry

Kolejna sprawa, to kwestia kadr.

- Słuszne są plany, aby myśleć o opiekunach medycznych i ich roli, bo jest to związane z opieką długoterminową i osobami starszymi. Brakuje jednak trochę zapisów o nowych zawodach medycznych, a szczególnie brakuje roli absolwentów zdrowia publicznego, jako koordynatorów, jako nawigatorów pacjenta po systemie. Tego tutaj nie ma, a to chyba posłużyłoby do realizacji słusznych celów, czyli wzrostu efektywności, jakości, koordynacji i ciągłości opieki, a w efekcie płacenie za wynik - ocenia ekspert.

Płacenie za wynik

Ponadto według prezesa PFSz, w KPT  niestety nie jest dostatecznie wyartykułowane, co to znaczy płacenie za wynik.

- Wiemy, że wynik powstaje nie w szeroko rozumianej specjalności lekarskiej, a tu kilka specjalności jest wymienionych, np. geriatria, czy endokrynologia, ale wartość dla pacjenta powstaje podczas leczenia konkretnego stanu chorobowego. Potrzebna jest więc lepsza definicja pojęcia płacenia za wynik, dotyczącego raczej całokształtu leczenia - przekonuje.

AOS przy szpitalach

- Jedna ze spraw, o której mówi się w KPT, to AOS i jego odseparowaniu od szpitalnictwa i innych elementów systemu. Przydałaby się promocja tworzenia poz i aos przy szpitalach tak, aby mogły potem zapewniać kompleksową opiekę. To jest bardzo sensowne, choć jedynie w formule organizacji KOZ, gdzie jest dobra koordynacja, a nie jak kiedyś ZOZ, gdzie było wiele usług pod jednym dachem, ale nie było koordynacji - stwierdza dr J. Fedorowski.

Jako "trochę pod prąd" ocenia ponadto zapowiedź rozbudowy łóżek geriatrycznych, ponieważ strategie międzynarodowe medycyny wieku podeszłego promują utrzymywanie seniorów z dala od szpitali i zapewnianie im opieki w miejscu zamieszkania.

- Rola geriatry, to przede wszystkim rola konsultacyjna w zespole interdyscyplinarnym poza szpitalem, a czasem i w szpitalu, choć przecież hospitalizowanego "na ostro" starszego pacjenta z wieloma aktywnymi problemami medycznymi powinien prowadzić wszechstronny lekarz szpitalny (hospitalista – specjalista chorób wewnętrznych) - argumentuje ekspert.

Pozytywnie z kolei ocenia założenie o zwiększaniu liczby miejsc pobytowych długoterminowych, rehabilitacji dziennej i liczby opiekunów medycznych.

Zbyt mało o dojrzałej koordynacji

Jak podsumowuje  dr J. Fedorowski "zbyt mało jest w KPT o koordynacji i to tej dojrzałej, czyli tworzeniu organizacji koordynowej ochrony zdrowia złożonej z różnych podmiotów, nie tylko szpitali, ale też POZ, AOS i opieki długoterminowej".

Druga sprawa, to płacenie za wynik, ale leczenia konkretnej choroby i to całościowo. - To plan na kilka lat i tego nie da się zrobić przy utrzymaniu fragmentaryzacji na obecne silosy opieki - wskazuje.

- Kluczem do zmiany piramidy świadczeń nie jest kontynuacja podziału i przesuwaniu z jednego sektora, silosu do drugiego, tylko stworzenie mechanizmów koordynacji i współpracy - dodaje.

W KPT - jak podkreśla - mówi się trochę o sieci szpitali i jej reformie, ale brakuje zapisów o kolejnym etapie, który powinien mieć miejsce, czyli referencyjności poszczególnych szpitali. - Nie oddziałów, ale całych szpitali. Chodzi o określenie, co szpital o danym stopniu referencyjności powinien realizować i jak współpracować z innymi oraz w jaki sposób powinien być wynagradzany. Życzyłbym sobie także akapitu na temat tworzenia nowoczesnych regionalnych centrów transferów pacjentów - mówi dr J. Fedorowski.