Eksperci: nie zrealizujemy założeń WHO bez centralnego wsparcia

Światowa Organizacja Zdrowia założyła do 2030 r. eliminację wirusów, które są odpowiedzialne za około 60 proc. przypadków nowotworu wątroby. Nie zrealizujemy wspólnie tego celu bez powszechnych badań przesiewowych – podkreślają eksperci w przededniu Światowego Dania Wirusowego Zapalenia Wątroby.

Wirusowym zapaleniem wątroby zakażonych jest ok 150 tys. pacjentów, z czego zdecydowana większość nie wie o rozwijającej się chorobie. O ile zapaleniom wątroby typu B może zapobiegać szczepionka szerzej stosowana od lat 90", o tyle wciąż na zapalenie wątroby typu C wywołane przez wirus HCV szczepionki nie ma.

Wirus ten jest jest bardzo niebezpieczny, ponieważ zakażenie często nie daje żadnych objawów i bardzo często zapalenie ostre przechodzi w postać przewlekłą, która w konsekwencji prowadzi do marskości wątroby oraz nowotworu.

W przypadku szybkiej diagnostyki pacjenci mają blisko 100-procentową szansę na skuteczne wyleczenie. W innym przypadku, jedyną szansą dla chorych może okazać się przeszczep wątroby, a u pacjentów z chorobami innych narządów, późne rozpoznanie wirusa HCV może uniemożliwić leczenia z powodu choroby zasadniczej. Słaba wątroba uniemożliwia leczenie np. pacjentów z nowotworem krwi - mówił prof. Robert Flisiak, prezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych.

Skuteczne leczenie jest dostępne

Jak oceniają eksperci, w Polsce mamy program leczenia, którego skuteczność wynosi 98 proc. przy 8 tygodniowej kuracji. Jedyne czego brakuje to centralnego programu przesiewowego by zbadać osoby nieświadome swojej choroby. 

Szczególnie teraz, gdy co roku w Polsce wykrywanych jest około 3 tys. zakażonych pacjentów z HCV. W ubiegłym, pandemicznym roku było to już tylko ok 900 osób. 

- Badań HCV nie ma w koszyku świadczeń podstawowych. Lekarze też rzadko informują o darmowych badaniach, a zdarza się też tak, że sami nie wiedzą, że osoby z wirusem HCV można skutecznie wyleczyć w czasie 8-12 tygodni. Pacjenci dopiero po kontakcie z Fundacją dowiadują się, że z chorobą nie trzeba żyć i można ją skutecznie leczyć - mówiła Barbara Pepke, prezes fundacji Gwiazda Nadziei.

Jak dodawał prof. Robert Flisiak liczne proponowane projekty w kierunku powszechnej diagnostyki były w ocenie resortu zdrowia nierealistyczne do zrealizowania bądź brakowało nimi zainteresowania przez lekarzy POZ.

- Przez błąd z połowy roku nie mogliśmy leczyć pacjentów z HCV. Teraz jesteśmy elastyczni w tym wszystkim i jesteśmy otwarci na przyjmowanie i leczenie pacjentów z innymi chorobami zakaźnymi, w tym HCV - mówił.

Jak dodał, obecnie procedowane programy zakładają testowanie w placówkach gdzie odbywa się leczenie pacjentów z HCV. - Wówczas wiele innych ośrodków może się do programu przyłączyć. Ono jest realistyczne do zrealizowania. Lekarze z tych placówek są takim programem zainteresowani. Koszty są znikome a jeżeli porównamy z efektywnością, to nie ma o czym mówić. Wystarczy decyzja - mówił prof. Robert Flisiak.

Gdzie się zbadać?

Jak podkreślali eksperci, jedyną profilaktyką jest testowanie. Każdy minimum raz w życiu powinien się przetestować w kierunku HCV - ocenia dr Kalina Zakrzewska, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego NIZP PZH. Jak dodaje dla osób ze szczególnych grup ryzyka, tj. osoby mające kontakt z cudzą krwią, mające przygodne kontakty seksualne, stosują narkotyki we wstrzyknięciach, powinna to być diagnostyka raz na pół roku.

- W tym roku i przez kolejne lata Państwowy Zakład Higieny spełnia tę misję poprzez pilotażowy program zapobiegania nowotworom wątroby poprzez wczesne wykrywanie wirusa HCV w Polsce - mówi. 

W wybranych placówkach POZ z 6 objętych pilotażem województw, wykonywane są szybkie testy gdzie za pomocą kropli krwi pobranej z palca w ciągu 20 minut mamy informacje o posiadanych przeciwciałach HCV. Marker stanowi o kontakcie z wirusem. Wówczas wynik jest powtarzany tradycyjnymi badaniami laboratoryjnymi a pacjent natychmiastowo otrzymuje pomoc koordynatora i leczenie, co rekompensuje krótki czas kontaktu z lekarzem POZ.

Na terenie całego kraju, własną kampanię prodiagnostyczną prowadzi także ALAB Laboratoria, który umożliwia darmowe testy diagnostyczne w laboratoriach na terenie całego kraju. 

Lista placówek POZ realizujących diagnostykę HCV dostępna jest tutaj a więcej informacji o diagnostyce HCV w sieci ALAB Laboratoria dostępnych jest tutaj.