Reklama

Eksperci: brak diagnostyki molekularnej odbiera chorym szansę na skuteczne leczenie raka płuca

11/09/2025 11:30

Raporty, analizy, rankingi, Eksperci diagnostyki molekularnej odbiera chorym szansę skuteczne leczenie płuca - zdjęcie, fotografia

Spis treści

Nierówności w dostępie do diagnostyki
Dane NFZ pokazują skalę problemu
Czas to życie – i pieniądze
Lung Cancer Units nadal tylko na papierze

W Polsce wciąż to adres pacjenta decyduje o tym, czy ma dostęp do pełnej i szybkiej diagnostyki raka płuca. Eksperci podkreślają, że brak kompleksowych badań molekularnych w mniejszych ośrodkach oznacza utratę cennego czasu i gorsze rokowania. Mimo zapowiedzi Ministerstwa Zdrowia, decyzji o uruchomieniu referencyjnych Lung Cancer Units nadal nie ma.

Nierówności w dostępie do diagnostyki

Podczas spotkania prasowego w Warszawie zaprezentowano suplement do raportu „Misja Rak Płuca 2024-2025”, dotyczący diagnostyki molekularnej u chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca – nowotwór, który stanowi aż 80 proc. wszystkich przypadków tej choroby.

Prof. Dariusz M. Kowalski, sekretarz generalny Polskiej Grupy Raka Płuca, podkreślił, że w ramach programu lekowego dostępne są dziś bardzo skuteczne terapie – leki ukierunkowane molekularnie i immunoterapia.

– „Aby zakwalifikować pacjenta do najbardziej optymalnej metody leczenia, konieczne jest wykonanie diagnostyki molekularnej oraz sprawdzenie ekspresji białka PD-L1” – zaznaczył.

Reklama

Dane NFZ pokazują skalę problemu

Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia z 2022 r. wynika, że tylko co trzeci pacjent onkologiczny w Polsce miał wykonane badania molekularne. Jeszcze gorzej wygląda sytuacja w przypadku zaawansowanych badań genetycznych – wykonano je u zaledwie 8–12 proc. chorych.

Dr hab. Renata Langfort, kierownik Zakładu Patomorfologii w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc, zauważyła, że najlepiej diagnozowani są pacjenci w dużych ośrodkach.

– „Pacjenci są tam traktowani kompleksowo i mają zgodne z zaleceniami wszystkie badania, ale w mniejszych ośrodkach (…) nie są robione badania istotne do podjęcia skutecznego leczenia” – oceniła.

Reklama

Jak dodała, w województwie mazowieckim wykonuje się najwięcej badań molekularnych, podczas gdy w woj. lubuskim – zdecydowanie najmniej.

Czas to życie – i pieniądze

Zdaniem ekspertów brak szybkiej diagnostyki nie tylko odbiera pacjentom szansę na skuteczne leczenie, ale też generuje wyższe koszty dla systemu.

Dr hab. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii i przewodnicząca Krajowej Rady Onkologicznej, podkreśliła:

– „Leczenie radykalne, operacyjne, nawet z radioterapią, będzie zdecydowanie mniej kosztowne w porównaniu z leczeniem paliatywnym”.

Reklama

Zobacz także:

Rak płuca to dopiero początek. Palenie zwiększa ryzyko wielu chorób nawet kilkanaście razy

Dr hab. Artur Kowalik, kierownik Zakładu Diagnostyki Molekularnej Świętokrzyskiego Centrum Onkologii, zwrócił uwagę, że oszczędzanie na badaniach nie ma sensu.

– „Niezrobienie badania diagnostycznego to nie jest oszczędność, gdyż opóźnienie leczenia kosztuje nas 1000 razy więcej” – powiedział.

Jak przypomniał, państwo inwestuje miliardy w nowoczesne terapie onkologiczne, które potrafią kosztować nawet milion złotych na pacjenta.

– „Nie można oszczędzać kilkuset złotych na badaniu immunohistochemicznym, czy kilku tysięcy na badaniach genetycznych” – dodał.

Reklama

Lung Cancer Units nadal tylko na papierze

Prof. Tadeusz Orłowski, wiceprezes Polskiej Grupy Raka Płuca, zaznaczył, że poprawa sytuacji chorych nie będzie możliwa bez stworzenia wyspecjalizowanych ośrodków referencyjnych – Lung Cancer Units. To w nich pacjenci mieliby dostęp do pełnej diagnostyki i optymalnego leczenia w jednym miejscu.

Przypomniał, że mimo obietnic Ministerstwa Zdrowia, do stycznia 2025 roku decyzja o ich uruchomieniu nie zapadła. Tymczasem, jak mówią eksperci, bez takiego systemowego rozwiązania chorzy z mniejszych miejscowości będą nadal mieli gorsze rokowania niż pacjenci z dużych miast.