Dietetyk kliniczny: cukrzyca i nowotwory – wzajemne napędzanie się chorób a zagrożenie dla zdrowia publicznego

Do 2030 roku liczba Polaków chorujących na cukrzycę może przekroczyć cztery miliony, a nowych przypadków nowotworów przybędzie o blisko 30 proc. Te dwie choroby coraz częściej występują razem, tworząc niebezpieczny duet. Eksperci ostrzegają: to nie tylko współistnienie, ale wzajemne napędzanie się chorób, które stanowią jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny.

Cukrzyca i nowotwory są dziś uznawane za jedne z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych w Polsce. Ich wspólne podłoże – otyłość, brak aktywności fizycznej, stres oraz nieprawidłowa dieta – sprawia, że coraz częściej występują jednocześnie. Współczesne badania wskazują, że cukrzyca dotyczy nawet od 8 do 18 procent pacjentów onkologicznych, w zależności od rodzaju nowotworu. Obecność cukrzycy zwiększa ryzyko powikłań, pogarsza odpowiedź na leczenie, a także obniża ogólną jakość życia chorych.

Z raportu PolSenior2 wynika, że osoby starsze z cukrzycą znacznie częściej zmagają się z wielochorobowością. Aż 60 proc. osób w wieku od 60 do 74 lat deklaruje długotrwałe dolegliwości zdrowotne, wśród których cukrzyca i nowotwory zajmują czołowe miejsca jako przyczyny niezdolności do pracy i utraty samodzielności.

Jak zauważa Magdalena Siuba-Strzelińska, dietetyk kliniczny, problem ten ma głębszy wymiar:

Ekspertka dodaje, że wahania glikemii u pacjentów onkologicznych mogą być potęgowane przez brak ruchu, nieprawidłową dietę, stres czy infekcje. Dlatego tak istotne jest, by podczas terapii onkologicznej dbać o zdrowy styl życia i regularnie kontrolować poziom cukru.

U osób z cukrzycą ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory złośliwe, zwłaszcza raka trzustki, jelita grubego, piersi, endometrium, prostaty i jajnika, jest wyższe niż w populacji ogólnej. Podczas leczenia onkologicznego często dochodzi do hiperglikemii, czyli podwyższonego poziomu cukru we krwi, szczególnie u pacjentów z już rozpoznaną cukrzycą.

Przyczyną mogą być leki przeciwnowotworowe, stosowanie glikokortykosteroidów, ale też sam stres związany z chorobą. Czasami zaburzenia gospodarki węglowodanowej są przejściowe i ustępują po zakończeniu terapii. Jednak nowoczesne metody leczenia, takie jak immunoterapia, również mogą wpływać na poziom glukozy. Dlatego eksperci apelują, by w trakcie leczenia onkologicznego regularnie monitorować glikemię, co pozwala wcześnie wykryć zaburzenia i uniknąć groźnych powikłań metabolicznych.

Jak podkreśla Magdalena Siuba-Strzelińska:

Ekspertka zwraca też uwagę, że utrata masy mięśniowej i niedobory składników odżywczych osłabiają organizm i mogą utrudniać terapię przeciwnowotworową. Dlatego tak ważne jest, by pacjenci w odpowiednim momencie otrzymali wsparcie żywieniowe, które pomaga im zachować siły do walki z chorobą.

Cukrzyca i nowotwory to choroby, które coraz częściej współistnieją i tworzą nowe wyzwania dla systemu ochrony zdrowia. W obliczu starzejącego się społeczeństwa i rosnącej liczby przypadków obu schorzeń, potrzebna jest nie tylko lepsza diagnostyka i koordynacja leczenia, ale też edukacja w zakresie profilaktyki.

Światowy Dzień Cukrzycy, obchodzony 14 listopada, przypomina, że kontrola poziomu cukru to dopiero pierwszy krok. Regularne badania profilaktyczne, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, aktywność fizyczna i zbilansowana dieta pozostają najskuteczniejszymi narzędziami w walce z chorobami cywilizacyjnymi.

Eksperci są zgodni – przyszłość zdrowia publicznego zależy od tego, jak skutecznie uda się ograniczyć wspólne czynniki ryzyka cukrzycy i nowotworów. Bo choć każda z tych chorób jest groźna sama w sobie, ich współistnienie staje się jednym z najbardziej niepokojących trendów współczesnej medycyny.