Deficyt w NFZ wynosi 16 proc., a do 2028 roku podwoi się. W jakiej kondycji finansowej jest ochrona zdrowia w Polsce?

Obecna luka w finansowaniu NFZ wynosi 30 mld złotych. Porównując rok do roku, zwiększyła się ona ponad dwukrotnie. W ciągu najbliższych lat będzie rosnąć jeszcze bardziej, chyba że państwo podejmie kroki naprawcze.

Przez wielokrotne zmiany planu finansowego NFZ w 2024 roku, Fundusz zakończył rok z 30 mld luką finansową, która była 3-krotnie większa od pierwotnie zakładanej. Doprowadziło to do sytuacji, gdzie relatywny deficyt NFZ wynosi dzisiaj 16% i jest większy niż deficyt w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czyli największym polskim funduszu. W ostatnich latach, jak poinformował Sławomir Dudek, założyciel Instytutu Finansów Publicznych, największy błąd w prognozie finansowej FUS wynosił 2,6%, a średnie odchylenie wyniosło niecały 1%.

Dlatego też ekonomiści wskazują, że przy sporządzaniu planu NFZ, Ministerstwo Zdrowia powinno wzorować się na sporządzaniu planu FUS. Przypomnijmy, że owy plan NFZ na 2025 rok nie został podpisany przez Ministra Finansów, m.in. z uwagi na jego niedoszacowanie, które według ekspertów wynosi około 20 mld złotych.

Jak zauważył jednak Sławomir Dudek, w praktyce plan ten został jednak zatwierdzony, ponieważ przyjęta została ustawa budżetowa, której jest on częścią. Oznacza to również, że rząd założył zejście z finansowania ochrony zdrowia z realnego 7%, jakie osiągnięto w 2024 roku, do założonego w ustawie "7% PKB na zdrowie" 6,5% w tym roku. 

Ekonomista dodaje, że być może problemu z budżetem NFZ dałoby się uniknąć, gdyby w Polsce istniał obowiązek publikowania wieloletniego planu finansowego, w kilku wariantach, który recenzowaliby naukowcy. W taki sposób projektu się wspomniany już budżet ZUS/FUS.

Na problem w finansach publicznych, a więc w tym i na powiększającą się lukę finansową NFZ, wpłynęło wiele kwestii. Wśród nich można wymienić m.in. wzmożone wydatki na obronność oraz wprowadzenie nowych programów socjalnych. Nie bez znaczenia pozostają również koszty obsługi długu publicznego, rosnący deficyt FUS czy zmiany demograficzne. 

Jak przyznał Maciej Miłkowski, były wiceminister zdrowia, budżetem NFZ zachwiało także średnie wynagrodzenie, które rosło nieproporcjonalnie bardziej do przychodów ze składek zdrowotnych. Ponadto strukturę finansową NFZ naruszyły programy tworzenia Krajowych Sieci - Onkologicznej i Kardiologicznej oraz ustawa o minimalnym wynagrodzeniu w ochronie zdrowia.

Według ekonomistów w latach 2025–2028 potrzeby wydatkowe Narodowego Funduszu Zdrowia z każdym rokiem w coraz większym stopniu będą przekraczały przychody pochodzące ze składek. Zgodnie z raportem, od 2028 roku prawie ¹/₃ wydatków Funduszu będzie finansowana z dotacji pochodzących z budżetu państwa. Relatywny deficyt, który dziś wynosi 16%, może nawet dwukrotnie się powiększyć.

Luka finansowa systemu ochrony zdrowia w latach 2025–2028 w Narodowym Funduszu Zdrowia, zakładając scenariusz utrzymania obecnej sprawności systemu ochrony zdrowia, wyniesie 216,5 mld zł i może wzrosnąć do poziomu 249 mld zł w przypadku przyjęcia aktualnych propozycji dotyczących nowelizacji ustawy o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia oraz dalszego obniżenia składki zdrowotnej. Te dodatkowe obciążenia i niedobór składek zwiększą lukę w 2026 roku o ponad ¹/_5.