Czy w aptece wkrótce kupimy tylko leki refundowane?

Wiceminister zdrowia Krzysztof Łanda przedstawił ogólnie założenia zmian, jakie resort chce wprowadzić na rynku aptecznym. Wśród nich znalazła się miedzy innymi propozycja dotycząca produktów sprzedawanych w aptekach. Resort chciałby aby w aptekach sprzedawane były głównie leki refundowane. Więcej produktów miałoby być dostępnych w sprzedaży pozaaptecznej. Czy realne jest funkcjonowanie apteki wyłącznie w oparciu o leki refundowane? – zapytaliśmy prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Elżbietę Piotrowską-Rutkowską.

Wypowiedź Krzysztofa Łandy odnosiła się do jednego z pomysłów resortu zdrowia, dotyczącego wzmocnienia pozycji farmaceuty w aptece.  Wiceminister mówił także o wzmocnieniu roli apteki, jako placówki ochrony zdrowia, a nie – jak to jest w przypadku sieci aptecznych – marginalizacji apteki jedynie do roli punktu sprzedaży produktów leczniczych – mówi Elżbieta Piotrowska-Rutkowska, prezes NRA.

Naszym zdaniem, chęć wzmocnienia pozycji farmaceuty w aptece poprzez nadanie temu zawodowi odpowiedniej rangi, należy uznać za właściwy krok w stronę uporządkowania rynku aptecznego. Dlatego popieramy deklarację resortu zdrowia, rozważającą wprowadzenie koncepcji większościowego udziału farmaceuty w strukturze właścicielskiej apteki (co najmniej 51 proc.) – mówi prezes NRA i dodaje, że takie rozwiązanie z powodzeniem funkcjonuje obecnie w krajach UE m.in. w Niemczech, Finlandii, Francji, Danii, Austrii, Hiszpanii, czy Szwecji.

Jednocześnie w ocenie Elżbiety Piotrowskiej-Rutkowsiej, z uwagi na niskie marże leków refundowanych nie jest możliwe prowadzenie apteki jedynie w oparciu o tę grupę asortymentu. Dziś preparaty dostępne bez recepty (OTC) generują średnio 50 proc. obrotu apteki, z czego  20-30 proc. stanowią suplementy diety – mówi prezes NRA i dodaje, że zdaniem samorządu aptekarskiego, w aptece jest miejsce zarówno na leki na receptę, jak i bez recepty, a także suplementy diety - pod warunkiem, że będą one spełniały odpowiednie wymogi jakościowe, a więc ich skład będzie zgodny z deklaracją producenta. Z uwagi na bezpieczeństwo pacjentów oraz stale rosnącą konsumpcję tych preparatów przez Polaków należy rozważyć ich certyfikację – dodaje Elżbieta Piotrowska-Rutkowska.

Obecnie na rynku pozaaptecznym sprzedawanych jest ok. 3 tys. preparatów w 360 tys. placówek uprawnionych do sprzedaży, m.in. takich jak: sklepy spożywcze, supermarkety, stacje benzynowe, urzędy pocztowe, czy kioski. Tak duża liczba punktów, jak również ograniczone możliwości kadrowe inspekcji farmaceutycznej powodują, iż pełna kontrola rynku jest  praktycznie niemożliwa – wskazuje prezes NRA. Efektem są występujące patologie: leki wystawione w sąsiedztwie napojów wysokoprocentowych, środków chemicznych, czy słodyczy dla dzieci, dostępne bez dodatkowych zabezpieczeń przed małymi pacjentami.

W tych miejscach nikt nie kontroluje wstrzymywania i wycofywania produktów, które nie spełniają wymogów jakościowych – mówi Elżbieta Piotrowska-Rutkowska. Punkty te nie mają też obowiązku zakupu leków w hurtowni farmaceutycznej, dającej gwarancję jakości produktu, a osoby sprzedające leki nie mają do tego odpowiednich kwalifikacji, przez co udzielają błędnych porad dotyczących stosowania leków (m.in. łączenia preparatów o tym samym składzie, nieuzasadnionego przekraczania maksymalnych dawek, czy łączenia leków z alkoholem).

W naszej opinii konieczne są zmiany w przepisach, których celem powinno być wzmocnienie nadzoru nad punktami sprzedaży pozaaptecznej – mówi szefowa samorządu aptekarskiego. Postulujemy wprowadzenie przez inspekcję farmaceutyczną rejestru podmiotów prowadzących taką działalność, nałożenia na te placówki obowiązku przechowywania leków zgodnie z wysokimi standardami przyjętymi w aptekach, jak również objęcie tych punktów obowiązkowym nadzorem ze strony farmaceutów.

Naczelna Izba Aptekarska chce także ograniczenia ilości substancji, opakowań i dawek leków dopuszczonych do obrotu w tych placówkach. Zdaniem samorządu aptekarskiego, przyjęcie proponowanych regulacji ograniczy sprzedaż pozaapteczną jedynie do punktów spełniających odpowiednie parametry jakościowe, co zabezpieczy pacjentów przed zakupem preparatów szkodzących ich zdrowiu i życiu.

Aleksandra Smolińska