Co robić, gdy nastolatek mierzy się z hejtem?

Według danych fundacji Dbam o mój Z@sięg w drugiej połowie 2022 roku 62% młodych osób doświadczyło hejtu. Czym jest hejt, jakie są tzw. czerwone flagi zachowań mogące świadczyć o tym, że nastolatek mierzy się z hejtem i co w takiej sytuacji zrobić? Na te pytania odpowiada Sebastian Walas, psycholog dzieci i młodzieży w Centrum CBT.

Hejt zwykle przejawia się poprzez agresywne, złośliwe komentarze, obraźliwe memy, grafiki, czy filmy, a także opinie wyrażane w sposób wulgarny.

Warto mieć świadomość, że hejt może prowadzić do urazów emocjonalnych, ale także przyczyniać się do zaburzeń snu, a nawet myśli samobójczych.

Rodzice powinni szczególnie zwrócić uwagę na zmiany w zachowaniu dziecka, które są dosyć nagłe, niespodziewane. To może być wycofanie, większe zdenerwowanie, czy unikanie pewnych sytuacji, smutek. Jakie jeszcze sygnały mogą wskazywać, że nastolatek doświadcza hejtu? Sygnałem świadczącym o tym, że nastolatek mierzy się z hejtem może być także nagłe zaprzestanie aktywności na portalach społecznościowych, np. usunięcie profilu lub wręcz przeciwnie – obsesyjne sprawdzanie profilu czy komunikatorów.

W przypadku, gdy rodzic ma dobrą, pełną zaufania relację z nastolatkiem, to jest szansa, że sam nastolatek przyjdzie, aby o tym powiedzieć, natomiast nie zawsze się tak stanie. Dlaczego? Przede wszystkim dlatego, że nastolatki zazwyczaj są nieufne, tym bardziej, jeśli w relacji z rodzicem są jakiekolwiek trudności lub jeśli były w przyszłości sytuacje, z których dziecko nauczyło się, że nie warto się zwracać z problemami do rodzica.

Co zrobić w takiej sytuacji? Jeśli rodzic zauważy zmiany w zachowaniu dziecka, to warto w sposób subtelny zapytać o to co się dzieje. Można wprost powiedzieć o naszych obserwacjach i obawach, np. „Słuchaj, wydaje mi się, że w ostatnim czasie jesteś bardziej przygnębiony. Czy jest tego jakiś powód? Czy chcesz o tym porozmawiać?”. 

Rodzic może się spotkać z odmową, wtedy warto mieć na uwadze to, żeby nie naciskać, na siłę nie drążyć tematu, bo to też może odnieść odwrotny skutek. Nastolatek może się wtedy jeszcze bardziej się zamknąć. Jeśli nie chce rozmawiać, nie ma jeszcze gotowości do tego, warto powiedzieć coś wspierającego, np. zapewnić, o tym, że jeśli by chciało porozmawiać, to rodzic będzie dla niego dostępny. Dobrze, gdy rodzic podkreśla, że rozumie, że w tej chwili dziecko nie chce poruszać jakiegoś tematu, ale z pewnością nie wolno problemu bagatelizować. 

Jeśli natomiast nastolatek zdecyduje się powiedzieć o tym, że mierzy się z hejtem warto być przygotowanym do takiej rozmowy, o czym pamiętać?

Na wstępie warto podkreślić, że niektóre zachowania kwalifikują się jako naruszenie prawa i wtedy należy to zgłosić na policję, jako popełnienie przestępstwa. Kiedy? Jeśli, np. mamy do czynienia z rozpowszechnianiem wizerunku, z nękaniem, to wtedy to są już sprawy karne. 

Co zrobić w sytuacji, kiedy rodzic dowiaduje się, że jego dziecko doświadcza hejtu z innego źródła, np. od innego rodzica? Dobrze jest powiedzieć dziecku o tym, że wiemy, że taka sytuacja się wydarzyła. O czym trzeba pamiętać? Przede wszystkim powstrzymać od oceniania, atakowania dziecka, że nie powiedziało. Warto wyrazić swój niepokój, opowiedzieć o tym, jak się w tej sytuacji czujemy. Być może warto połączyć to z odniesieniem się do obserwacji na temat wspomnianych zmian w zachowaniu dziecka. Rodzic powinien zaproponować pomoc. Warto także podkreślić, że nikt nie ma prawa krzywdzić drugiej osoby. Dobrze jest, aby zaznaczyć, że hejt, którego nastolatek doświadcza nie jest jego winą, że niestety w obecnych czasach to mogło spotkać każdego. Bardzo ważne jest, aby być przy tym wspierającym. Można dopytać o szczegóły wiadomości czy innych dowodów hejtu.

Warto w tym miejscu znowu podkreślić, żeby nie bagatelizować sytuacji. Jak informuje policja:

O tym również warto rozmawiać z nastolatkiem edukując go na temat tego, że hejt ma konsekwencje prawne, dobrze jest wyjaśnić, co grozi osobie, która dopuszcza się hejtu.

Jeśli hejt ma miejsce w szkole, należy także skontaktować się z dyrektorem lub nauczycielem, zgłosić sytuację i zapytać o konkretne środki, jakie zostaną podjęte w celu rozwiązania problemu. Dobrze jest kontrolować sytuację i upewnić się, że rzeczywiście działania podjęte w szkole są skuteczne. 

Wielu rodziców zastanawia się czy można zapobiegać hejtowi, czy wspierając poczucie wartości i samoocenę dziecka uchronić je od tego, czy hejt wpłynie na jego myślenie o sobie. To jest niestety bardzo trudne, dlatego, że dla nastolatków rodzice przestają być najważniejsi, a liczy się ocena rówieśników oraz to jak nastolatek jest widziany i postrzegany w grupie, przez rówieśników. To oni stają się autorytetem. Dlatego nawet jeśli nastolatek ma stosunkowo stabilną samoocenę, a wydarzy się coś takiego, że w oczach rówieśników zostaje ośmieszony, czy zdyskredytowany w jakiś sposób, to siłą rzeczy może to być dla niego bardzo trudne. 

Warto podkreślić, że jeśli rodzic od lat wspiera dziecko w budowaniu poczucia własnej wartości, pokazuje dziecku, że jest ważne i że ma swoją wartość, niezależnie od tego, co inni mówią, to jest oczywiście większa szansa na to, że wówczas trochę łagodniej przejdzie ten czas mierzenia się z hejtem. Wtedy również prawdopodobnie nie załamie się cała jego wizja własnej osoby. 

Kiedy warto sięgnąć po wsparcie psychologa w sytuacji hejtu? Raz jeszcze warto zaznaczyć, że hejt może prowadzić do urazów emocjonalnych, zaburzeń snu, depresji, a nawet myśli samobójczych. Dlatego, jeśli hejt, z którym mierzy się nastolatek wpływa negatywnie na jego zdrowie psychiczne, jeśli czuje, że nie może sobie z tym poradzić, nie należy się wahać i skorzystać z pomocy specjalisty, np. psychologa. Specjalista zdrowia psychicznego bazując na swoim doświadczeniu będzie w stanie dopasować odpowiednie narzędzia i strategie, które pomogą nastolatkowi radzić sobie w tej sytuacji. Warto pamiętać, że uzyskanie wsparcia i narzędzi do radzenia sobie jest kluczowe dla dobrostanu psychicznego.

Wyświetl ten post na Instagramie.

Warto, aby każdy rodzic pamiętał o prewencji. Może przeprowadzić rozmowę o zagrożeniach, które mogą się pojawić w Internecie. Młodzi ludzie bardzo często się sprawnie poruszają po Internecie, to jest naturalne, ale z drugiej strony mogą jeszcze nie być świadomi niektórych zagrożeń. Warto więc nie na zasadzie straszenia czy zakazywania, tylko na zasadzie rozmowy powiedzieć, że nie każda osoba po drugiej stronie będzie rzeczywiście tym, za kogo się podaje, czy że nie każda będzie miała dobre intencje, że trzeba mieć ograniczone zaufanie, czy że w pewne aktywności po prostu lepiej się nie angażować dla własnego bezpieczeństwa.