Chirurgia robotowa tańsza i bezpieczna? NFZ analizuje, AOTMiT szykuje nowe rekomendacje

Chirurgia robotowa w Polsce rozwija się dynamicznie – już 62 proc. operacji usunięcia prostaty odbywa się w asyście robota. NFZ obniżył wycenę tych zabiegów, tłumacząc to standaryzacją procedur i spadkiem kosztów. – Na zabiegach robotowych korzystają pacjenci, ale powinien także skorzystać system ochrony zdrowia – mówi prezes Funduszu Filip Nowak.

Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje obecnie trzy rodzaje operacji z wykorzystaniem robotów chirurgicznych: raka prostaty, raka jelita grubego i raka macicy. Najwięcej – bo aż 62 proc. – dotyczy prostatektomii, czyli usunięcia prostaty.

W lipcu 2024 roku NFZ obniżył wycenę zabiegu prostatektomii z asystą robota z 32,7 tys. zł do 28,1 tys. zł, czyli do poziomu zbliżonego do zabiegu laparoskopowego (ok. 27 tys. zł).

Jak tłumaczyła Magdalena Dzierwa z Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), obniżka wyceny to efekt m.in. rosnącej liczby ośrodków wykonujących tego typu operacje.

Na koszty wpływa też krótszy czas zabiegu. Lekarze coraz lepiej radzą sobie z obsługą robotów, a procedury są coraz bardziej ustandaryzowane. W przypadku placówek, które wykonują także inne robotowe operacje (np. w raku macicy i jelita grubego), koszty stałe rozkładają się na więcej świadczeń, co dodatkowo obniża średni koszt jednostkowy.

Z danych NFZ wynika, że próg opłacalności dla prostatektomii robotowej to ok. 150 zabiegów rocznie. W 2024 r. ten poziom osiągnęło 25 z 45 placówek.

Tymczasem pierwotne rozporządzenie z 2022 r. przewidywało, że procedurę będzie realizować 14 ośrodków przy rocznym koszcie 12,5–25 mln zł. W rzeczywistości w 2024 r. koszt refundacji przekroczył już 272 mln zł.

NFZ przeanalizował wyniki zabiegów prostatektomii przeprowadzonych między październikiem 2022 r. a marcem 2025 r. Trzy metody – operacja otwarta (10 proc.), laparoskopowa (28 proc.) i robotowa (62 proc.) – dały porównywalne efekty, jeśli chodzi o ryzyko zakażeń pooperacyjnych i śmiertelność w ciągu 30 dni od operacji.

Różnice w zakresie rehospitalizacji (zabiegowej i ogólnej) oraz przetoczeń krwi są minimalne – wynoszą od 0,9 do 1,5 proc. Nie oznacza to jednak, że roboty nie mają przewagi – są mniej inwazyjne, pozwalają na szybszy powrót do zdrowia i mniejszą utratę krwi.

Obecnie AOTMiT kończy analizę robotowych operacji w leczeniu nowotworów macicy i jelita grubego. Dla wydania ostatecznych rekomendacji potrzebne są jednak dłuższe dane.

Do końca lipca agencja ma opublikować dokument dotyczący zabiegów w raku płuca, a we wrześniu – w raku nerki.

Chirurgia z wykorzystaniem robota to technologia rozwijana na świecie od ponad 20 lat. System robotowy pozwala lekarzowi na większą precyzję, obraz trójwymiarowy, lepsze pole widzenia i mniejsze nacięcia. Wszystko to przekłada się na mniej powikłań, szybszy powrót do zdrowia i większy komfort pacjenta.

W Polsce ta technologia jest coraz szerzej stosowana – choć nadal wymaga oceny, jak równoważyć jej korzyści z kosztami. Jak podkreślił prezes NFZ: system też musi na tym skorzystać.