Aptekarze proponują wprowadzenie opieki farmaceutycznej

Śląska Izba Aptekarska opublikowała na swoich stornach propozycję wprowadzenia refundowanej opieki farmaceutycznej w Polsce. Autorzy podkreślają, że są otwarci na opinie i uwagi. Zaznaczają też, że prace nad tym rozwiązaniem prowadzone są w ramach powołanego w Ministerstwie Zdrowia w lipcu br. zespołu roboczego. Co zawiera koncepcja Śląskiej Izby Aptekarskiej? Przedstawiamy główne założenia.

Jak Izba tłumaczy potrzebę wprowadzenia refundowanej opieki farmaceutycznej?

Zdaniem autorów opracowania system podstawowej opieki zdrowotnej nie jest w stanie zapewnić właściwej jakości świadczeń, m.in. z uwagi na utrudniony dostęp do lekarza poz. Tym samym pacjenci coraz częściej decydują się na “samoleczenie” i pozyskiwanie niesprawdzonych i niezweryfikowanych informacji np. w internecie. Problemem stała się też w ostatnich latach tzw. polifarmakoterapia u osób starszych. W ocenie Izby „utrudniony dostęp do lekarza i brak możliwości uzyskania podstawowych informacji o prawidłowym łączeniu leków oraz skutkach ich nadużywania powoduje, że jedynym środkiem przekazu wiedzy w tym zakresie są reklamy. W konsekwencji nabywają i spożywają zbyt dużo leków i suplementów, ignorując przy tym możliwość wystąpienia powikłań i nie zdając sobie całkowicie sprawy z wysokości ponoszonych kosztów. Koszty te rozłożone są również na płatnika i zawarte w częstszych wizytach u specjalisty i hospitalizacjach”.

Jakie korzyści płynął z wprowadzenia opieki farmaceutycznej?

Zdaniem autorów rozszerzenie listy specjalistów o farmaceutów jako osób uprawnionych do udzielania porad, i zwiększenie przez to liczby specjalistów, nie tylko zwiększy możliwość uzyskania fachowych konsultacji, ale także poprawi dostępność do lekarzy poz dla osób, które z uwagi na swój stan kliniczny będą wymagały wizyty u lekarza. Wdrożone w ten sposób działania profilaktyczne pozwolą także na zmniejszenie zachorowalności na choroby społeczne, a w efekcie zmniejszą liczbę hospitalizacji oraz występujących powikłań. Farmaceuta, jako osoba kompetentna i bezpośrednio uczestnicząca w zaopatrywaniu pacjenta w farmaceutyki, pomagałby pacjentowi we właściwym doborze leków i suplementów. Jego zadaniem byłoby także zapewnienie Polakom łatwego dostępu do fachowej wiedzy i porad w zakresie zdrowego stylu życia, a także wczesnego wykrywania objawów najczęściej występujących chorób społecznych. Dodatkowo, ścisła współpraca lekarzy z farmaceutami przyczyniłaby się do większego nadzoru nad prowadzoną terapią oraz osiągnięcia prawidłowych efektów leczenia oraz stałego kontaktu z osobą monitorującą jego przebieg.

Celem stworzenia opieki farmaceutycznej jest objęcie pacjenta nadzorem nad zaplanowanym dla niego przez lekarza leczeniem wraz z przekazywaniem informacji o konieczności dokonania korekty leczenia w wyniku analizy farmaceutycznej stosowanych leków, a także dokonania oceny stanu zdrowotnego pacjenta poprzez standardową ankietę wraz z ewidencją już przyjmowanych preparatów.

Dodatkowo, działania podejmowane przez farmaceutów w ramach udzielanych porad wpłyną znacząco na obniżenie kosztów ponoszonych przez pacjentów na leki. Obecnie pacjenci mają małą wiedzę na temat możliwości zamiany leków. Farmaceuta jest wprawdzie obowiązany do poinformowania pacjenta o możliwości zamiany leku przepisanego na recepcie na inny o tych samych właściwościach, jednak jak wynika z praktyki, pacjenci nie korzystają chętnie z tego uprawnienia. Przyczyną jest obawa, że zamiana leku może spowodować negatywne jego działanie. Obecnie możliwość informowania o wszystkich wskazaniach i przeciwskazaniach do zamiany leku podczas realizacji recepty jest bardzo ograniczona. Farmaceuta nie ma warunków sprzyjających udzieleniu wyczerpującej informacji. Taka możliwość zostanie natomiast stworzona dzięki rozwinięciu opieki farmaceutycznej.

Opieka farmaceutyczna pozwoli uniknąć polipragmazji oraz stosowania leków o działaniu wzajemnie antagonistycznym. Będzie to też alternatywny i bezpieczny dla pacjenta sposób uzyskania leków w sytuacji terapii przewlekłej zwłaszcza w obecnym stanie prawnym pozwalającym wpisywać na listę oczekujących na świadczenie tylko pacjentów pierwszorazowych.

Dzisiaj nie funkcjonuje w Polsce, w żadnej regularnej postaci, forma opieki nad pacjentami, realizowana przez farmaceutów i refundowana aptekom lub punktom aptecznym z budżetu państwa, dzięki której płatnik zwiększałby skuteczność leczenia oraz zapobiegania chorobom, a także oceniałby jej efekty. Tego rodzaju świadczenie zdrowotne, choć znane w Europie, formalnie nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa. W celu wdrożenia farmaceutów do opieki nad pacjentem, konieczne jest podniesienie ich roli i znaczenia w systemie zdrowia przez rozszerzenie ich uprawnień o świadczenie usług w zakresie opieki farmaceutycznej oraz zapewnienie przestrzeni dającej im realną szansę na jej realizowanie.

Jak autorzy chcą to zrobić?

Śląska Izba Aptekarska uważa, że wprowadzenie opieki farmaceutycznej wymaga dokonania odpowiednich zmian systemowych pozwalających na jej funkcjonowanie. Przedstawiono dwa warianty wdrożenia takie rozwiązania:

Wariant I

Świadczeniodawcą byłby podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny, który zostałby wybrany przez Narodowy Fundusz Zdrowia w drodze postępowania konkursowego do zawarcia z dyrektorem OW NFZ umowy o udzielanie świadczenia gwarantowanego - opieki farmaceutycznej kontraktowanej jako profilaktycznego programu zdrowotnego. Ceny oferowane za konkretne usługi farmaceutyczne w ramach opieki farmaceutycznej mają być stałe i jednakowe dla wszystkich aptek i punktów aptecznych. Szczegółowe regulacje dotyczące sposobu finansowania oraz warunki realizacji danego świadczenia, w tym personelu medycznego i wyposażenia lokalu znalazłyby się w rozporządzeniu w sprawie profilaktycznych programów zdrowotnych.

Wariant II

Świadczeniodawcą byłby każdy podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny, który zawarłby umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na realizację nowego świadczenia gwarantowanego - opieka farmaceutyczna. Analogicznie jak w przypadku zawierania umów na podstawową opiekę zdrowotną, Fundusz byłby zobowiązany do zawarcia umowy z każdą apteką lub punktem aptecznym, które spełniałaby określone warunki oraz posiadałaby deklaracje wyboru zebrane od świadczeniobiorców. Ceny oferowane za konkretne usługi farmaceutyczne w ramach opieki farmaceutycznej mają być stałe i jednakowe dla wszystkich aptek i punktów aptecznych. Szczegółowe regulacje dotyczące sposobu finansowania oraz warunków realizacji danego świadczenia, w tym personelu aptecznego i wyposażenia lokalu, znajdowałyby się w nowo wydanym rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

 Szczegóły dotyczące zaprezentowanego rozwiązania dostępne są na stronie Śląskiej Izby Aptekarskiej.