Antybiotykooporność. Badanie WHO: szczepionki mogą zapobiec 500 tys. zgonom każdego roku

Każdego roku można uniknąć ponad 500 tys. zgonów związanych z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR), poprzez skuteczne wykorzystanie istniejących już szczepionek w celu zwalczania priorytetowych dla zdrowia publicznego patogenów.

Badanie modelowe opublikowane  „ Globalne i regionalne obciążenie związane z opornością bakterii na środki przeciwdrobnoustrojowe, których można uniknąć poprzez szczepienie” , zostało przeprowadzone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), Międzynarodowy Instytut Szczepionek w Korei oraz London School of Hygiene and Tropical Medicine. 

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe występuje, gdy bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty ewoluują w odpowiedzi na stosowanie np. antybiotyków, uodparniając się na nie. Obecna skala tego zjawiska, sprawia że coraz więcej pacjentów wymaga użycia bardzo silnych terapii, które mogą wywoływać szkodliwe skutki uboczne.

Stan ten został uznany przez WHO za jedno z dziesięciu największych globalnych zagrożeń dla zdrowia publicznego na świecie, związane z około 4,95 mln zgonów na całym świecie, każdego roku.

Autorzy najnowszego badania, wykorzystali dane z 2019 r. do modelowania potencjalnego wpływu 15 nowych i istniejących szczepionek przeciwko patogenom z listy priorytetowych patogenów bakteryjnych WHO. 

Naukowcy odkryli, że wykorzystując dostępne szczepionki w wybranych populacjach, każdego roku można nie tylko uratować pół miliona istnień ludzkich, ale także zyskać 28 mln lat życia skorygowanych o niepełnosprawność (DALY), co oznacza liczbę lat utraconych z powodu niepełnosprawności lub zmniejszonej długości życia, np. w wyniku infekcji.

W scenariuszu, w którym siedem szczepionek zostałoby zastosowanych w szerszych populacjach, zapobiegłoby to dodatkowym 1,2 miliona zgonów i 37 mln DALY.

Z wyników badania wynika, że największe korzyści odczułyby regiony WHO w Afryce i Azji Południowo-Wschodniej, które obecnie odpowiadają za dwie trzecie obciążenia opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, któremu można zapobiec dzięki szczepieniom. Podjęte działania powszechnych szczepień szczególne odbicie miałyby w drobnoustrojach Mycobacterium tuberculosis (TB) i Streptococcus Pneumoniae, z którymi borykają się te regiony. W 2021 r. szacunkowy odsetek osób chorych na gruźlicę, u których stwierdzono gruźlicę lekooporną, wynosił 3,6% wśród nowych przypadków i 18% wśród wcześniej leczonych.

Analitycy szacują, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe będzie kosztować światową gospodarkę do 100 bln USD w latach 2014-2050, chyba że zostaną zwiększone wysiłki, aby zapobiec jej rozprzestrzenianiu się.

Szczepionki przyczyniają się do spadku liczby zakażeń wśród populacji zaszczepionych i nieszczepionych, a także zmniejszają zapotrzebowanie na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz ryzyko pojawienia się i rozprzestrzeniania opornych szczepów.

Inne środki zapobiegania, diagnozowania i leczenia infekcji obejmują zapewnienie dostępu do wody, urządzeń sanitarnych i higieny, zwłaszcza w placówkach służby zdrowia; programy zapobiegania i kontroli infekcji; oraz dostęp do podstawowych narzędzi diagnostycznych i leków, w tym antybiotyków, oraz odpowiednie ich stosowanie.