Zdrowie Polaków na przestrzeni 30 lat: raport GBD 2023 pokazuje wojewódzkie różnice i nowe wyzwania

Analiza Global Burden of Disease Study 2023 pokazuje stan zdrowia mieszkańców Polski na poziomie krajowym i wojewódzkim. Raport wskazuje na wzrost długości życia i spadek umieralności z powodu chorób sercowo-naczyniowych, ale także narastające problemy zdrowotne, takie jak cukrzyca, zaburzenia psychiczne i nadużywanie alkoholu. Eksperci podkreślają, że dane te są kluczowe dla planowania polityki zdrowotnej i ograniczania nierówności regionalnych w Polsce.

Raport „Obciążenie chorobami, urazami i czynnikami ryzyka według województw w Polsce, 1990–2023” został opublikowany online w sierpniu 2025 roku w „The Lancet Regional Health – Europe”. To pierwsza tak kompleksowa analiza stanu zdrowia Polaków na poziomie subnarodowym, obejmująca wszystkie 16 województw. Autorzy raportu zaznaczają, że wiedza o tym, gdzie i dlaczego pojawiają się różnice zdrowotne, jest kluczowa dla skutecznych interwencji i planowania polityki zdrowotnej.

Analiza pokazuje znaczący wzrost średniej długości życia w Polsce oraz spadek umieralności z powodu chorób układu krążenia i niektórych nowotworów. To efekt skutecznych działań profilaktycznych, poprawy opieki medycznej oraz postępu w leczeniu chorób przewlekłych.

Mimo postępów w ochronie zdrowia, raport wskazuje na narastające problemy: cukrzycę, zaburzenia psychiczne oraz nadużywanie alkoholu. Autorzy podkreślają, że pilne działania w tych obszarach są niezbędne, aby ograniczyć nierówności regionalne i poprawić zdrowie populacji.

Dane z GBD pozwalają decydentom lepiej planować strategie zdrowotne na poziomie lokalnym i krajowym. Informacje o obciążeniu chorobami, urazami i czynnikami ryzyka umożliwiają alokację zasobów tam, gdzie są najbardziej potrzebne, oraz projektowanie długofalowych działań prewencyjnych. Analizy subnarodowe pomagają także identyfikować nierówności między województwami i wdrażać interwencje dostosowane do specyfiki danego regionu.

Global Burden of Disease Study to największy na świecie projekt monitorujący stan zdrowia populacji, prowadzony przez Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) na Uniwersytecie Waszyngtońskim w Seattle. Analizy obejmują setki przyczyn zgonów, chorób i czynników ryzyka, pozwalając porównywać trendy zdrowotne w czasie i między regionami świata. Wyniki GBD są kluczowym źródłem danych dla rządów, organizacji międzynarodowych i instytucji zdrowia publicznego, wspierając decyzje dotyczące polityki zdrowotnej i alokacji zasobów.

Dzięki współpracy polskich naukowców, w tym dr Romana Topóra-Mądrego, wyniki GBD 2023 zostały dostosowane do lokalnego kontekstu, pozwalając tworzyć bardziej efektywne strategie zdrowotne. Jak podkreślają autorzy raportu:

Pełny raport GBD 2023 dla Polski: https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2025.101431