Problematyka kształcenia medyków nie-lekarzy w Polsce: nierówności w sylabusach i ich wpływ na jakość opieki zdrowotnej

Wakacje to idealny moment dla wykładowców na przegląd i odświeżenie sylabusów, co jest szczególnie istotne w kontekście systemowych problemów w kształceniu medyków nie-lekarzy w Polsce. Odkryjmy, jak zmiany w programach nauczania np. pielęgniarstwa, fizjoterapii, położnictwa czy ratownictwa medycznego mogą wpłynąć na przyszłość opieki zdrowotnej.

Tajemnicą poliszynela jest fakt, że w Polsce istnieje systemowy problem z kształceniem odpowiednich kompetencji wśród medyków nie-lekarzy. Problem ujawnia się na różnych etapach edukacji i kariery zawodowej, od sylabusów (to osobny, dokładny opis danego przedmiotu, dokument, który wypełnia wykładowca przed rozpoczęciem roku akademickiego, przedstawiający charakterystykę przedmiotu), przez program praktyk studenckich po uznanie nabytych kwalifikacji na rynku pracy. Sylabusy na kierunkach takich jak pielęgniarstwo, fizjoterapia, położnictwo, czy ratownictwo medyczne, choć teoretycznie bazują na standardach najnowszej wiedzy medycznej, w praktyce często pozostawiają wiele do życzenia i oparte są na tych z kierunku lekarskiego.

Systemowe problemy w kształceniu medyków nie-lekarzy w Polsce są dobrze znane, lecz wciąż zbyt często ignorowane. Nierówności w sylabusach, niedobór godzin dydaktycznych i nieodpowiednie programy praktyk skutkują znaczącymi różnicami w kompetencjach zawodowych, co wpływa na jakość opieki zdrowotnej.

Warto zaznaczyć, że sylabusy dla ratowników medycznych są w dużej mierze oparte na tych stosowanych na kierunkach lekarskich. Niemniej jednak, różnica w liczbie godzin zajęć z kluczowych przedmiotów, takich jak anatomia, jest znaczna. Studenci ratownictwa medycznego mają często 2-3 razy mniej godzin zajęć w porównaniu do studentów kierunku lekarskiego. Sprawdziliśmy listę podręczników i ilość proponowanych zajęć na czołowych uniwersytetach publicznych w Polsce. Na wschodzie Polski uczelnia oferuje studentom kierunku ratownictwa medycznego w sumie 90 godzin zajęć dydaktycznych, ich koleżanki i koledzy z kierunku lekarskiego mają tych godzin 215, sylabus nie różni się. Podobnie sytuacja wygląda na zachodzie Polski, gdzie kierunek lekarski godzin dydaktycznych ma 160, a ratownictwo tylko 90, tu podobnie sylabus jest ten sam.

Wydawnictwo PZWL, która przekazała nam egzemplarz do recenzji, powstała w odpowiedzi na problemy z którymi borykała się autorka na prowadzonych przez siebie materiałów, jak sama pisze „w trakcie prowadzenia przez panią profesor wykładów i zajęć ze studentami ratownictwa medycznego. Tematy książki wybrano starannie i pod kątem odbiorcy książki. W publikacji omówiono zagadnienia fizjologiczne, które pracujący samodzielnie ratownik medyczny musi rozumieć równie dobrze jak lekarz specjalista. To niezbędna wiedza, która jest przydatna w ratowaniu ludzi w bezpośrednim zagrożeniu życia. Podręcznik jest zgodny z programem przedmiotu „fizjologia z elementami fizjologii klinicznej”. W każdym rozdziale opisana jest część kliniczna, umieszczone odniesienia do patofizjologii i farmakologii, zwłaszcza w tym zakresie, w którym dotyczy to leków samodzielnie stosowanych przez ratowników medycznych.”

Książka została napisana przez zespół doświadczonych autorów, którzy zadbali o to, aby treść była zarówno merytoryczna, jak i przystępna. Podzielona jest na rozdziały, które obejmują wszystkie kluczowe układy ludzkiego ciała z perspektywy ratowników medycznych: od układu krążenia, przez układ oddechowy, aż po układ nerwowy. Każdy rozdział zawiera liczne ilustracje i schematy, które pomagają w wizualnym przyswojeniu informacji.

Różnice w programach nauczania i liczbie godzin spędzonych na zajęciach prowadzą do zróżnicowanego poziomu wiedzy wśród medyków nie-lekarzy. To z kolei przekłada się na praktykę zawodową, gdzie możemy zauważyć znaczące różnice w kompetencjach i umiejętnościach ratowników medycznych. Niektórzy z nich są doskonale przygotowani, inni natomiast mogą mieć braki w kluczowych obszarach wiedzy.