WHO wprowadza wytyczne do identyfikacji źródeł nowych patogenów

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), we współpracy z Naukową Grupą Doradczą ds. Początków Nowych Patogenów (SAGO), wprowadza globalne wytyczne dla państw członkowskich, mające na celu dokładne badanie pochodzenia nowych i nawracających patogenów. Mimo iż istnieje wiele narzędzi do analizy ognisk chorób, te ramy stanowią pierwsze zharmonizowane i usystematyzowane podejście w tej dziedzinie. Dokument dostarcza kompleksowego zestawu metod badawczych i studiów przypadków, które będą aktualizowane w miarę potrzeb, na podstawie opinii użytkowników.

W obliczu coraz bardziej złożonych zagrożeń zdrowotnych, zarówno ze strony dobrze znanych patogenów, jak wirusy Ebola, Nipah, ptasia grypa, Lassa czy małpia ospa, jak i nowych, które mogą wywołać epidemie i pandemie, takich jak nowa grypa, MERS-CoV, SARS-CoV-1 czy SARS-CoV-2, kwestia bezpieczeństwa zdrowotnego ludzi i zwierząt nabiera kluczowego znaczenia. Przypadki te pokazują, jak szybko i w jaki sposób mogą się rozwijać choroby zakaźne, które stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego i stabilności społeczno-ekonomicznej.

Zagrożenia te są coraz bardziej skomplikowane, a ich skutki mogą być katastrofalne, dlatego konieczne jest wdrażanie skutecznych środków zapobiegawczych. Współczesne wyzwania wymagają nie tylko szybkiego wykrywania i monitorowania pojawiających się patogenów, ale także zaawansowanych działań mających na celu ich kontrolowanie. W sytuacjach, gdy zapobieganie jest niemożliwe, kluczowe staje się błyskawiczne opanowanie epidemii oraz precyzyjne ustalenie ich źródła, co wymaga ścisłej współpracy między naukowcami, decydentami i służbami zdrowia publicznego.

Nowoczesne zarządzanie ryzykiem epidemicznym wymaga łączenia wiedzy z wielu dziedzin, od biologii molekularnej i wirusologii, przez epidemiologię, po zarządzanie kryzysowe i zdrowie publiczne. W walce z tymi wyzwaniami potrzebne jest zwiększenie nakładów na badania naukowe, rozwój technologii diagnostycznych oraz systemów monitorowania, a także tworzenie międzynarodowych partnerstw. Zdaniem WHO duży nacisk należy położyć na odpowiednie środki zapobiegawcze i szybką reakcję na zagrożenie. Dzięki temu będzie można minimalizować wpływ chorób zakaźnych na życie ludzi, społeczeństwa i gospodarki. 

Nowe wytyczne WHO koncentrują się na sześciu newralgicznych obszarach badań technicznych:

1. Wczesne badania przypadków i ognisk: Badanie pierwszych przypadków zachorowań, żeby zidentyfikować możliwe źródła zakażenia, pobranie próbek tam, gdzie pojawiły się przypadki zakażeń oraz ustalenie, z czym mamy do czynienia, co pozwoli stworzyć właściwe testy diagnostyczne.

2. Badania epidemiologiczne na ludziach: Zrozumienie, jak rozwija się choroba – jakie daje objawy, jak się przenosi, jak wpływa na organizm oraz czy patogen jest obecny w próbkach z badań kontrolnych.

   Reklama

3. Badania na styku człowiek-zwierzę: Zidentyfikowanie zwierząt, które mogą być źródłem choroby, potencjalnych pośrednich nosicieli oraz sytuacji, w których choroba przenosi się ze zwierząt na ludzi i odwrotnie, co może mieć wpływ na rozprzestrzenianie się patogenu.

4. Badania dotyczące wektorów: Rozpoznanie owadów, np. komarów i innych organizmów, które mogą przenosić choroby, oraz innych źródeł zakażeń, a także szybkie wykrywanie patogenu w otoczeniu.

5. Badania genomiczne i filogenetyczne: Badanie genomu patogenu, aby znaleźć jego wcześniejsze wersje, zrozumieć cechy genetyczne oraz śledzić, jak zmienia się u różnych nosicieli i ludzi, a także jak się rozprzestrzenia.

   Reklama

6. Badania z zakresu bezpieczeństwa biologicznego: Ocena, czy naruszenia procedur laboratoryjnych lub badawczych mogły przyczynić się do pojawienia się pierwszych przypadków zachorowań.

Światowe wytyczne WHO zostały stworzone, by wspierać naukowców, badaczy i systemy ochrony zdrowia w różnych krajach, dając im wskazówki, jak prowadzić dochodzenia z udziałem różnych dziedzin medycyny. Zawierają zalecenia dotyczące tego, co jest potrzebne, np. ilości personelu i jego umiejętności, systemów monitorowania, zasad bezpieczeństwa biologicznego. Mówią również o tym, jak powinny być wyposażone laboratoria, badające groźne patogeny. WHO naciska, by dzielić się wynikami badań z innymi jednostkami czy państwami. To pozwoli skutecznie reagować na epidemie i zapobiegać przyszłym kryzysom związanym z rozprzestrzenianiem się chorób zakaźnych. Te wytyczne są zgodne z Międzynarodowymi Przepisami Zdrowotnymi (IHR) i podejściem "Jedno Zdrowie", a ich celem jest zatrzymanie epidemii, wykrycie źródła patogenów i zapewnienie bezpieczeństwa biologicznego.

Doktor Tedros Adhanom Ghebreyesus, dyrektor generalny WHO podkreśla, że nowe ramy wytycznych WHO dostarczają po raz pierwszy kompleksowych i szczegółowych wskazówek dotyczących badania źródeł nowych i nawracających patogenów. Sugeruje, że gdyby takie ramy były dostępne w czasie pandemii COVID-19, proces badania pochodzenia wirusa mógłby być mniej kontrowersyjny i bardziej efektywny.