WHO aktualizuje podręczniki dotyczące chorób przenoszonych drogą pokarmową

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała zaktualizowane podręczniki dotyczące nadzoru nad chorobami przenoszonymi drogą pokarmową i reagowania na incydenty związane z bezpieczeństwem żywności. Nowe wytyczne mają pomóc krajom wzmocnić systemy krajowe i usprawnić komunikację w ramach INFOSAN.

WHO opublikowała pełny, zaktualizowany zestaw podręczników poświęconych nadzorowi nad chorobami przenoszonymi drogą pokarmową oraz reagowaniu na incydenty związane z bezpieczeństwem żywności. Dokumenty zostały zaprezentowane 15 stycznia 2026 r. i są skierowane do krajów na różnych etapach rozwoju systemów nadzoru.

Podręczniki obejmują zarówno podstawowe koncepcje, jak i zaawansowane podejścia do zintegrowanego nadzoru w całym łańcuchu żywnościowym. Ich celem jest dostarczenie praktycznych wskazówek i narzędzi, które mogą być natychmiast wdrażane przez organy krajowe.

INFOSAN (International Food Safety Authorities Network) opiera swoje działania na szybkim wykrywaniu zagrożeń na poziomie krajowym. Każde powiadomienie w tym systemie rozpoczyna się od identyfikacji incydentu w danym państwie.

Jak podkreśla WHO, „szybkie wykrycie, jasne informacje i skoordynowana reakcja decydują o tym, czy incydent pozostanie lokalny, czy stanie się sytuacją kryzysową o zasięgu międzynarodowym”. Zaktualizowane podręczniki pokazują, jak usprawnić nadzór oparty na wskaźnikach, nadzór oparty na zdarzeniach oraz działania zespołów dochodzeniowych w terenie.

Nowe podręczniki WHO kładą silny nacisk na integrację danych pochodzących z różnych źródeł. Chodzi m.in. o dane laboratoryjne, oceny środowiskowe, informacje o łańcuchu żywnościowym oraz dochodzenia prowadzone przez służby zdrowia publicznego.

Taki zintegrowany nadzór umożliwia bardziej rzetelną ocenę ryzyka i wzmacnia podstawy dowodowe powiadomień przekazywanych do INFOSAN. Dzięki temu państwa otrzymują jaśniejsze i bardziej użyteczne informacje, które wspierają szybkie decyzje w zakresie zarządzania ryzykiem.

Każdy z podręczników zawiera praktyczne narzędzia, które mogą być od razu wykorzystane przez administracje krajowe. Wśród nich znajdują się m.in. narzędzia samooceny, które pomagają zidentyfikować luki w obecnych systemach.

WHO udostępnia również drzewa decyzyjne, szablony dokumentów, narzędzia do badań terenowych oraz studia przypadków. Dzięki nim zespoły odpowiedzialne za badanie ognisk chorób przenoszonych drogą pokarmową mogą stosować spójne i sprawdzone procedury.

Zaktualizowane podręczniki uwzględniają także nowe wyzwania, takie jak wpływ zmian klimatu i środowiska na zagrożenia przenoszone drogą pokarmową. WHO wskazuje na rosnące znaczenie elastycznych i odpornych systemów nadzoru.

Dokumenty zawierają przykłady i typologie, które pokazują, jak przejść od działań pilotażowych do zrównoważonych rozwiązań w zakresie monitorowania bezpieczeństwa żywności na poziomie krajowym i międzynarodowym.

Dla INFOSAN nowe podręczniki oznaczają lepsze przygotowanie państw członkowskich do wykrywania nietypowych wzorców zachorowań, potwierdzania źródeł skażenia i szybkiego udostępniania wiarygodnych informacji.

Jak podkreśla WHO, wzmocnienie krajowych systemów nadzoru przekłada się bezpośrednio na skuteczność całej globalnej sieci. To kluczowy krok w kierunku bezpieczniejszego i bardziej połączonego świata, w którym zagrożenia związane z żywnością są szybciej identyfikowane i skuteczniej ograniczane.