„To będzie pierwszy krok do upadłości szpitali”. Kryzys szpitali powiatowych w Polsce zagraża dostępowi pacjentów do leczenia

Czarny tydzień szpitali powiatowych był nie tylko protestem, ale przede wszystkim alarmującą diagnozą stanu systemu. Po dniach, w których 160 placówek symbolicznie ogłosiło kryzys, dane i analizy nie pozostawiają złudzeń: nawet 50 szpitali stoi na krawędzi upadłości, a pacjenci w wielu powiatach mogą wkrótce stracić realny dostęp do leczenia blisko domu. - To będzie pierwszy krok do upadłości szpitali. Nie będziemy mieli czym leczyć i zaopatrywać pacjentów – ostrzega Waldemar Malinowski, prezes zarządu Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych.

Szpitale powiatowe w kryzysie to nie hasło publicystyczne, lecz diagnoza oparta na twardych danych. Z raportu „Szpitale powiatowe w kryzysie – analiza sytuacji finansowej w 2025 roku”, przygotowanego przez Związek Powiatów Polskich, wynika, że problem ma charakter systemowy i obejmuje zdecydowaną większość placówek.

W Polsce działa około 270 szpitali powiatowych, z czego przeanalizowano 207. Wyniki są niepokojące. Blisko 79 proc. z nich wykazuje płynność bieżącą poniżej bezpiecznego poziomu, a aż 60 proc. utraciło zdolność do regulowania zobowiązań krótkoterminowych. To oznacza, że wiele placówek funkcjonuje na granicy wypłacalności, a część już przekroczyła tę granicę.

Jednocześnie ponad 60 proc. szpitali posiada zobowiązania wymagalne, co w przypadku jednostek publicznych nie powinno mieć miejsca. Łączne zadłużenie wynosi 1,48 mld zł, z czego aż 1,28 mld zł przypada na zobowiązania wobec dostawców leków, sprzętu i usług.

Opis danych liczbowych z raportu nabiera szczególnego znaczenia w kontekście funkcji, jaką pełnią szpitale powiatowe. To w nich odbywa się ponad 60 proc. wszystkich hospitalizacji w Polsce. Ich destabilizacja oznacza więc bezpośrednie uderzenie w dostępność świadczeń dla pacjentów.

Waldemar Malinowski, prezes zarządu Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych, wskazuje na dramatyczny wymiar sytuacji, podkreślając, że problem nie dotyczy wyłącznie finansów, lecz już teraz przekłada się na funkcjonowanie placówek:

Ta wypowiedź odsłania kluczowy mechanizm kryzysu. Utrata wiarygodności finansowej powoduje, że dostawcy ograniczają współpracę lub żądają natychmiastowych płatności, co w praktyce może sparaliżować działalność medyczną.

Narastające napięcia doprowadziły do bezprecedensowego protestu. W 160 szpitalach powiatowych zawisły czarne flagi, a personel pracował w czarnych strojach. Był to symboliczny sygnał ostrzegawczy skierowany do decydentów.

Źródła problemu są wielowymiarowe. Raport wskazuje na rosnące koszty działalności, utrzymujące się niedofinansowanie, brak skutecznych planów restrukturyzacyjnych oraz ograniczenia w finansowaniu nadwykonań. Kluczowe znaczenie ma także niemal całkowite uzależnienie od środków Narodowego Funduszu Zdrowia, które stanowią około 94 proc. przychodów szpitali powiatowych.

Tak wysoka zależność oznacza, że każda zmiana w polityce finansowej płatnika publicznego natychmiast przekłada się na stabilność placówek.

Andrzej Płonka, prezes Związku Powiatów Polskich, wskazuje, że sytuacja osiągnęła punkt krytyczny, w którym upadłość przestaje być scenariuszem hipotetycznym, a staje się realnym zagrożeniem:

W tej wypowiedzi szczególnie istotne jest wskazanie efektu domina. Problemy finansowe prowadzą do odpływu kadry, co dodatkowo ogranicza zdolność szpitali do świadczenia usług, pogłębiając kryzys.

Płonka zwraca także uwagę na rosnące napięcia w relacjach z dostawcami:

Konsekwencje kryzysu wykraczają daleko poza finanse. Kluczowym problemem staje się dostępność świadczeń zdrowotnych na poziomie lokalnym.

Waldemar Malinowski wskazuje na poważne ryzyko destabilizacji całego systemu opieki:

Oznacza to, że likwidacja szpitala powiatowego może prowadzić do wydłużenia kolejek, ograniczenia dostępności usług oraz konieczności leczenia w odległych ośrodkach.

Analiza wskazuje, że jednym z kluczowych problemów jest nadmierna złożoność systemu ochrony zdrowia. Zdaniem Waldemara Malinowskiego konieczne są głębokie zmiany strukturalne:

Dodatkowym zagrożeniem są planowane zmiany w finansowaniu świadczeń, w tym ograniczenia w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, rehabilitacji oraz modyfikacje zasad rozliczania badań diagnostycznych, takich jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.

Dane finansowe za 2025 rok potwierdzają, że problem ma charakter trwały. Koszty działalności operacyjnej przekroczyły 30,8 mld zł i znacząco przewyższyły przychody, co doprowadziło do straty netto przekraczającej 1,26 mld zł. Aż 91 proc. placówek wykazało stratę operacyjną.

To oznacza, że deficyt nie jest incydentalny, lecz stanowi dominujący model funkcjonowania szpitali powiatowych.

Andrzej Płonka zwraca uwagę, że dotychczasowe działania naprawcze miały charakter doraźny:

Wśród proponowanych rozwiązań pojawia się potrzeba redefinicji roli szpitali powiatowych w systemie oraz zmiany modelu ich finansowania.

Andrzej Płonka wskazuje kierunek potencjalnych reform:

Jednocześnie prezes ZPP ostrzega, że bez szybkiej reakcji pierwsze upadłości mogą nastąpić bardzo szybko:

Źródło: Newseria.pl/MH