Czarny tydzień. Demografia i brak wsparcia. Co dolega szpitalom powiatowym

Szpitale powiatowe w całej Polsce nie otrzymały systemowego ani finansowego wsparcia, które pozwoliłoby im dostosować działalność do nowych wyzwań demograficznych. Taką opinię wyraziła Bernadeta Skóbel, ekspertka Związku Powiatów Polskich (ZPP), w obliczu trwającego od poniedziałku protestu placówek medycznych.

Powodem eskalacji niezadowolenia jest krytyczna sytuacja finansowa oraz decyzja NFZ o ograniczeniu od kwietnia finansowania niektórych badań diagnostycznych. Według Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych (OZPSP), widmo upadłości zagląda w oczy przynajmniej 40 placówkom. Choć Ministerstwo Zdrowia upatruje ratunku w konsolidacji i przeprofilowaniu oddziałów pod kątem starzejącego się społeczeństwa, eksperci ostrzegają przed lukami w samej reformie.

Zdaniem Bernadety Skóbel, brak mechanizmu gwarantującego płynne przejście przez proces zmian sprawi, że dostosowanie do potrzeb demograficznych pogłębi długi, zamiast je niwelować. Ekspertka wskazuje na paradoks oddziałów internistycznych, które w praktyce przejmują rolę opieki długoterminowej dla seniorów.

Z analiz ZPP wynika, że najbardziej opłacalne są szpitale rehabilitacyjne oraz te powiatowe, które nie posiadają interny ani ginekologii. Reforma tymczasem dąży do likwidacji „nieekonomicznych” oddziałów internistycznych, mimo że z punktu widzenia starzejącego się społeczeństwa zapotrzebowanie na nie rośnie.

Problemem jest również sztywność kontraktowania świadczeń. Nawet jeśli dyrektorzy chcą zwiększyć liczbę łóżek w opiece długoterminowej, napotykają na mur w NFZ.

Proces zamykania lub zmieniania profilu oddziałów jest niezwykle trudny politycznie. Samorządy często mają związane ręce przez opór społeczny, związki zawodowe, a nawet wojewodów, którzy blokują zmiany ze względów bezpieczeństwa kraju.

Wojewodowie argumentują często, że utrzymanie bazy łóżkowej jest niezbędne ze względu na przepisy o zarządzaniu kryzysowym i obronie ojczyzny. Nadzieją na uporządkowanie tego chaosu mają być zapowiadane przez resort zdrowia „mapy potrzeb zdrowotnych” oraz wsparcie pożyczkowe z BGK.

Obecny protest, objawiający się oflagowaniem budynków i czarnymi strojami personelu, to reakcja na wprowadzenie przez NFZ tzw. stawek degresywnych. Od 1 kwietnia Fundusz płaci jedynie 60% za gastroskopię i kolonoskopię oraz 50% za rezonans i tomografię wykonane powyżej limitu (wcześniej płacono 100%).

Minister Zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda tłumaczy, że korekty są niezbędne z powodu braku pieniędzy w systemie (tegoroczna luka finansowa to ok. 18 mld zł).

Wyzwanie jest jednak ogromne: prognozy wskazują, że do 2060 roku liczba osób w wieku 75+ wzrośnie w Polsce dwukrotnie – do blisko 6 milionów. Bez systemowego wsparcia szpitale powiatowe mogą nie przetrwać tej próby czasu.