Sanatoria dla dzieci pustoszeją. Lekarze nie kierują, rodzice nie chcą, NFZ rozkłada ręce

Dziecięce lecznictwo uzdrowiskowe w Polsce dramatycznie się kurczy. Liczba pacjentów kierowanych na leczenie spała o ponad połowę w ciągu kilku lat, a kolejne ośrodki zamykają działalność z powodu braku opłacalności. Eksperci alarmują, że bez pilnych zmian systemowych z mapy Polski znikną ostatnie uzdrowiska dla dzieci.

Jeszcze w 2018 roku do uzdrowisk trafiało 16 tysięcy dzieci. W 2024 – już tylko 6,7 tys. pacjentów w wieku 3–18 lat. To zaledwie 1,6 proc. wszystkich kuracjuszy i mniej niż połowa liczby sprzed kilku lat. Trend niekierowania dzieci do uzdrowisk przez lekarzy i niewysyłania ich na leczenie uzdrowiskowe przez rodziców pogłębia się od kilku lat – podkreślają przedstawiciele branży.

Efekt? Ze względu na spadającą liczbę skierowań i sezonowość pobytów (głównie wakacyjnych), zamknięto dziecięce sanatoria m.in. w Kołobrzegu, Krasnobrodzie, Szczawnie-Zdroju, Szczawnicy, Dąbkach (Sanatorium „Argentyt”) i Rabce-Zdroju (oddział dla dzieci 3–6 lat).

Dziś dzieci mogą korzystać z leczenia tylko w sześciu uzdrowiskach: Ciechocinku, Dąbkach, Goczałkowicach-Zdroju, Kudowie-Zdroju, Rabce-Zdroju i Rymanowie-Zdroju. Świadczenia prowadzi tam łącznie 10 podmiotów.

Podobne ostrzeżenie padło z ust Marcina Zajączkowskiego, prezesa zarządu Uzdrowiska Ciechocinek S.A. 

Ciechocinek uratował dziecięcy oddział tylko dlatego, że samorząd województwa kujawsko-pomorskiego zgodził się przeznaczyć część szpitala na leczenie dorosłych. Dla dzieci zostało 70 łóżek, dla dorosłych – 100. Trudno nam było przez lata utrzymywać stratę rzędu 2 mln zł. Wpływało to na funkcjonowanie całego uzdrowiska – wyjaśnił prezes.

Narodowy Fundusz Zdrowia nie zgadza się z zarzutami, że ogranicza dostęp dzieci do uzdrowisk.

Jak dodała:

Rozwiązaniem problemu ma być pilotaż, który zakłada pominięcie NFZ przy kwalifikowaniu dzieci do leczenia. Każde e-skierowanie trafiałoby bezpośrednio do ogólnego systemu, bez oceny przez Fundusz.

Pilotaż objąłby dwa świadczenia: uzdrowiskowe leczenie szpitalne dla dzieci w wieku 3–18 lat oraz leczenie sanatoryjne dla dzieci 3–6 lat pod opieką dorosłych. Wniosek trafił do Ministerstwa Zdrowia w maju 2025 roku.

Barbara Jabłońska zauważyła jednak, że wdrożenie pilotażu wymaga zmiany ustawy i dodatkowego finansowania. Dodała, że zanim to nastąpi, uzdrowiska powinny podejmować własne działania promujące leczenie dzieci.

Prezes Zajączkowski przekonywał, że Ciechocinek próbował zachęcać do leczenia dzieci.

Zwrócił też uwagę na problem systemowy:

Dlatego – jak podkreślił – „to nie takie działania, jak namawianie do wystawiania skierowań, mogą uratować dziecięce lecznictwo uzdrowiskowe, ale zmiany systemowe. To ostatni moment”.

Aleksandra Sędziak dodała, że problem nie dotyczy tylko skierowań, ale też archaicznej organizacji świadczeń. – Miałyby one dotyczyć m.in. organizacji leczenia uzdrowiskowego dzieci, która jest obecnie archaiczna, chociażby w kwestii jednego, obowiązującego czasu leczenia. Na pewno należałoby wprowadzić tu pewną elastyczność.

Według niej uzdrowiska dziecięce powinny mocno postawić na rehabilitację. – Do tej pory sposób realizacji świadczenia w różnych uzdrowiskach wyglądał bardzo różnie: w jednych profesjonalnie, w innych nie. Mogła to być jedna z przyczyn, zniechęcająca lekarzy i rodziców do kierowania i wysyłania dzieci do uzdrowisk.